« سُبْحانَ الَّذِي أَسْرى بِعَبْدِه لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الأَقْصَى الَّذِي بارَكْنا حَوْلَه لِنُرِيَه مِنْ آياتِنا » « 1 » و نيز فرموده : « ما زاغَ الْبَصَرُ وَما طَغى ، لَقَدْ رَأى مِنْ آياتِ رَبِّه الْكُبْرى » « 2 » و اين يقين به آيات پروردگار نهايت و اعلا درجه اى است كه انبيا ( ع ) در سير تكاملى خود مىتوانند به آن برسند ، و اما ذات پروردگار ، پس قرآن كريم ساحتش را عالىتر از آن دانسته كه ادراكى به آن تعلق گيرد و احاطه كند و وجودش را امرى مسلم و مفروغ عنه دانسته است .
قرآن كريم براى علم يقينى به آيات خداوند ، آثارى برشمرده است كه يكى از آن آثار اين است كه : پرده حواس ، از روى حقايق عالم كون كنار رفته و از آنچه در پس پرده محسوسات است آن مقدارى كه خدا خواسته باشد ، ظاهر مىشود ، و در اين باره فرموده است :
« كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ ، لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ » « 3 » و نيز فرموده : « كَلَّا إِنَّ كِتابَ الأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ ، وَما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ ، كِتابٌ مَرْقُومٌ ، يَشْهَدُه الْمُقَرَّبُونَ » « 4 » .
* ( « فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْه اللَّيْلُ رَأى كَوْكَباً . . . » ) *
راغب در مفردات خود گفته است : « جن » - بفتح جيم - در اصل لغت به معنى « مستور بودن از حواس » است ، گفته مىشود : « جنه الليل » و يا « أجنه الليل » و يا * ( « جَنَّ عَلَيْه اللَّيْلُ » ) * يعنى شب آن را پوشانيد و معناى « اجنه » اين است كه چيزى را پرده و پوشش آن قرار داد ، و تفاوتى كه در معناى مجرد اين كلمه ، با معناى مزيد آن هست ، نظير تفاوتى است كه در مجرد ماده : « قبر » و ماده : « سقى » و مزيد آن هست چون معناى « قبرته » اين است كه من او را در قبر كردم ، و معناى « اقبرته » اين است كه من چيزى و يا جايى را در اختيار او گذاشتم تا خود را دفن نموده يا بپوشاند ، و همچنين معناى « سقيته » اين است كه من او را سيراب كردم و معناى « اسقيته » اين است كه من آب و يا شربتى را در اختيارش گذاشتم تا خود را سيراب كند . و
هامش
( 1 ) منزه است آن كسى كه بنده خود را در شبى از مسجد الحرام تا به مسجد الاقصى برد ، همان مسجدى كه ما اطرافش را با بركت كرديم ، بنده خود را يك شبه ، اين همه راه برديم تا از آيات خود به او نشان دهيم . سوره اسراء آيه 1
( 2 ) چشم رسول اللَّه خطا و طغيان نكرد ، سوگند مىخورم كه آياتى از بزرگترين آيات پروردگار خودش را ديد . سوره نجم آيه 18
( 3 ) نه ، چنين نيست كه شما پنداشتهايد ، اگر يقين داشتيد ، دوزخ را خود مىديديد . سوره تكاثر آيه 6
( 4 ) به حق ، كتاب فرمانبران خدا ، در مراتب عاليه اى قرار دارد ، و تو چه مىدانى كه آن مراتب چيست ، كتابى است كه ( در آن جميع اطاعتهايشان ) نوشته شده و مقربان درگاه خدا آن را مشاهده مىكنند .
سوره مطففين آيه 21