روايت شده است . « 1 »
و نيز در ذيل جمله * ( « أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً » ) * ذكر كرده كه بعضى از مفسرين گفتهاند مقصود از اين جمله اين است كه خداوند با القاء دشمنى و تعصب در بين آنان ، خودشان را به جان هم مىاندازد و اين معنا از امام ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت شده است . « 2 »
و در ذيل جمله * ( « وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ » ) * گفته است كه بعضى از مفسرين گفتهاند : مقصود از اين عذاب ، همسايه بد است ، كه اين نيز از امام صادق ( ع ) روايت شده . « 3 »
در تفسير قمى است كه مراد از جمله : * ( « يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ » ) * پادشاه ستمكار است ، و مراد از * ( « أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ » ) * فرومايگان و هر كسى است كه خيرى در او نيست ، و مقصود از * ( « أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً » ) * عصبيت است ، و مراد از * ( « وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ » ) * بد رفتارى كردن در همسايگى است . « 4 »
قمى در تفسير خود مىگويد در روايت ابى الجارود از ابى جعفر ( ع ) آمده است كه آن حضرت در تفسير * ( « هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ » ) * فرمود مقصود از عذاب از بالا دود و صيحه آسمانى است ، و مراد از * ( « أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ » ) * خسف و فرو بردن زمين است و مراد از * ( « أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً » ) * اختلاف در دين و طعن مردم به يكديگر مىباشد ، و مراد از * ( « يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ » ) * اين است كه مردم به جان يكديگر افتاده يكديگر را بكشند ، و همه اينها عذابهايى است كه بر اهل قبله واقع مىشود ، و خداوند به رسول گراميش مىفرمايد : « * ( انْظُرْ كَيْفَ . . . ) * - ببين چطور آيات را مىگردانيم تا شايد بفهمند » . « 5 »
در الدر المنثور است كه عبد الرزاق ، عبد بن حميد ، بخارى ، ترمذى ، نسايى و نعيم بن حماد در كتاب « الفتن » و ابن جرير ، ابن المنذر ، ابن ابى حاتم ، ابن حبان ، ابو الشيخ ، ابن مردويه و بيهقى در كتاب « الأسماء و الصفات » از جابر بن عبد اللَّه نقل كردهاند كه گفت :
وقتى آيه * ( « قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذاباً مِنْ فَوْقِكُمْ » ) * نازل شد رسول خدا ( ص ) عرض كرد : « اعوذ بوجهك - پروردگارا به تو پناهنده مىشوم » و وقتى جمله * ( « أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ » ) * را شنيد باز عرض كرد : « اعوذ بوجهك - پناه مىبرم به تو » و چون جمله * ( « أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعاً وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ » ) * را شنيد فرمود : اين آسانتر و سبكتر
هامش
( 1 و 2 و 3 ) مجمع البيان ج 3 ص 315
( 4 و 5 ) تفسير قمى ج 1 ص 204