و در مجمع البيان در ذيل آيه شريفه * ( « وَأَنْذِرْ بِه الَّذِينَ يَخافُونَ . . . » ) * مىگويد : امام صادق ( ع ) در تفسير اين آيه فرموده : معناى اين آيه اين است كه : اى محمد ! به وسيله قرآن كسانى را كه برخورد با پروردگار خود هراسانند انذار نموده و آنان را به آنچه در نزد خدا است ترغيب كن ، زيرا قرآن وسيله شفاعت است و شفاعتش هم در حق آنان پذيرفته است . « 1 »
مؤلف : ظاهر اين حديث چنين حكم مىكند كه ضمير « من دونه » به قرآن برميگردد و صحيح هم هست ، الا اينكه سابقه ندارد كه در قرآن از خود قرآن به « ولى » تعبير شده باشد ، همانطورى كه به امام تعبير شده است .
در كتاب الدر المنثور است كه احمد ، ابن جرير ، ابن ابى حاتم ، طبرانى ، ابو الشيخ ، ابن مردويه و ابو نعيم در كتاب حليه خود از عبد اللَّه بن مسعود روايت كردهاند كه گفته است :
عده اى از قريش روزى به رسول اللَّه ( ص ) برخوردند و ديدند كه صهيب ، عمار ، ياسر ، بلال و خباب و امثال آنان در خدمت اويند . گفتند : اى محمد ! آيا به خاطر چنين مردم تهيدستى از قوم خود بريدى ؟ و آيا خداوند اين همه اعيان و اشراف و مردمان محترم را گذاشته و اين مشت مردم تهيدست را برترى داد ؟ و راستى ما بايد تابع چنين مردمى بشويم ؟ آيا چنين چيزى معقول است ؟ تو اگر مىخواهى ما پيرويت كنيم ناچار بايد اين گونه اشخاص را از خود دور سازى . بعيد نيست كه اگر چنين كارى كنى ما دورت را بگيريم . در پاسخ آنها اين آيه نازل شد : * ( « وَأَنْذِرْ بِه الَّذِينَ يَخافُونَ أَنْ يُحْشَرُوا إِلى رَبِّهِمْ » ) * « 2 » .
مؤلف : اين روايت را صاحب مجمع البيان هم از ثعلبى به سند خود از عبد اللَّه بن مسعود ، به طور اختصار نقل نموده است . « 3 »
و نيز در كتاب الدر المنثور است كه : ابن جرير و ابن منذر از عكرمه نقل كردهاند كه گفت : عتبة بن ربيعه و شيبة بن ربيعه و قرظة بن عبد عمرو بن نوفل و حارث بن عامر بن نوفل و مطعم بن عدى بن خيار بن نوفل و عده اى ديگر از اشراف و اعيان كفار بنى عبد مناف ، به نزد حضرت ابى طالب ( ع ) رفته و گفتند : اگر برادرزاده ات اين يك مشت مردم فقيرى را كه خدمتكاران و بردگان ما هستند ، از خود دور مىكرد ، ما بهتر و بيشتر احترامش نموده و سر در طاعتش مىنهاديم ، و اگر اين جهت نبود ، ما خيلى زودتر از اين پيروى و تصديقش
هامش
( 1 ) مجمع البيان ج 3 ص 70 ط بيروت .
( 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 12
( 3 ) مجمع البيان ج 3 ص 305