از آن حياتى جز حيات آخرت نيست ، تا در آن حيات گناهى از او سر بزند ، و ثواب شهادتش را خنثى سازد ، پس كشته راه خدا اجر عظيم خود را حتما دريافت مىدارد ، ولى غلبه و پيروزى بر دشمن هر چند كه غلبه اش در راه خدا بوده ، ليكن امرش در استيفاى اجرش مراعى و پا در هوا است .
* ( « وَما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّه وَالْمُسْتَضْعَفِينَ . . . » ) *
كلمه ، ( مستضعفين ) عطف شده بر موضع لفظ ( اللَّه ) ، و به آيه اين معنا را مىدهد : كه چرا در راه خدا نمىرزميد و چرا در راه نجات مستضعفين نمىجنگيد ، و اين آيه شريفه نيز تحريكى ديگر است بر قتال ، كه با تعبير استفهام انجام شده ، استفهامى كه به ياد شنونده مىآورد كه قتالشان قتال در راه خدا است ، و فراموش نكنند ، كه در چنين قتالى هدف زندگى سعيدشان تامين مىشود ، چون در زندگى سعيده هيچ آرزو و هدفى جز رضوان خدا ، و هيچ سعادتى پرمحتواتر از قرب به خدا نيست ، و به ياد داشته باشند كه قتالشان قتال در راه مردم و زنان و كودكانى است كه به دست غداران روزگار به استضعاف كشيده شدهاند .
و بنا بر اين در اين آيه شريفه تحريك و تهييجى است براى تمامى مؤمنين ، چه آنهايى كه ايمانشان خالص است و چه آنهايى كه ايمانشان ضعيف و ناخالص است ، اما آنهايى كه ايمانشان خالص و دلهايشان پاك است ، براى به حركت در آمدنشان به سوى قتال همان ياد خداى عز و جل كافى است ، تا براى اقامه حق ، و لبيك گفتن به نداى پروردگارشان ، و اجابت دعوت داعى او ، به پا خيزند ، و اما آنهايى كه ايمانشان ناخالص است ، اگر ياد خدا تكانشان داد كه هيچ ، و اگر ياد خدا كافى نبود اين معنا تكانشان مىدهد كه اولا اين قتالشان قتال در راه خدا است ، و ثانيا قتال در راه نجات مشتى مردم ناتوان است ، كه به دست كفار استضعاف شدهاند ، و خلاصه كلام اين كه آيه شريفه به اين دسته از مردم مىفرمايد اگر ايمان به خدايتان ضعيف است ، حد اقل غيرت و تعصب كه داريد ، و همين غيرت و تعصب اقتضا مىكند از جاى برخيزيد و شر دشمن را از سر يك مشت زن و بچه و مردان ضعيف كوتاه كنيد .
آرى اسلام هر چند كه هر سبب و نسبى را در برابر ايمان هيچ و پوچ دانسته ، ليكن در عين حال همين هيچ و پوچ را در ظرف ايمان معتبر شمرده ، بنا بر اين بر هر فرد مسلمان واجب است كه به خاطر برادران مسلمانش كه سبب ايمان بين وى و آنان برادرى برقرار ساخته ، و نيز به خاطر برادران تنى و ساير خويشاوندانش از زن و مرد و ذرارى - در صورتى كه مسلمان باشند - فداكارى كند ، و غيرت به خرج دهد ، كه اگر چين كند مستضعفين از خويشاوندان خود را نجات دهد ، همين عمل نيز بالآخره سبيل اللَّه خواهد شد ، نه اين كه در مقابل سبيل اللَّه عنوانى