بيان آيات
اين آيات تتمه آياتى است كه در باره جنگ احد نازل شده ، و در آن مؤمنين تشويق و ترغيب شدهاند به اينكه جز پروردگار خود ، كسى را اطاعت نكنند ، چون مولايشان و ناصرشان او است و خود مؤمنين را شاهد مىگيرد بر اينكه هر چه وعده داده به وعده اش وفا كرده ، و تذكر مىدهد كه فرارى شدن مؤمنين و يارى رسول نكردنشان در جنگ احد تنها از ناحيه خودشان بود ، اين خودشان بودند كه از دستور رسول خدا ( ص ) نسبت به نگهبانى از آن دره سرباز زدند ، و تازه خداى تعالى از جرمشان گذشت ، چون او غفور و حليم است .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا ) * . . . * ( وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ ) * » بعيد نيست كه از سياق آيات استفاده شود كه گويا كفار بعد از داستان جنگ احد و در روزهايى كه اين آيات نازل مىشده يكى يكى مؤمنين را مىديدند ، و اين مطلب را به عنوان خيرخواهى به آنان القا مىكردند كه مثلا جنگ با كفار قريش در احد اشتباه بوده ، و از اين به بعد بطور كلى اين كار صلاح نيست ، و كوتاه سخن اينكه مؤمنين چيزهايى مىگفتند كه در آينده حاضر به قتال نشوند ، و نيز مطالبى در ميان مىآوردهاند كه باعث نزاع و تفرقه و تشتت كلمه و اختلاف بين آنان شود . و چه بسا كه جمله آخر اين آيات كه مىفرمايد : « الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ . . . ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَه فَلا تَخافُوهُمْ وَخافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ » اين استفاده را تاييد كند .
ليكن چه بسا گفتهاند : آيه شريفه به سخن يهود و منافقين اشاره دارد كه در روز جنگ احد گفته بودند : محمد ( ص ) كشته شد ، به سوى عشاير و قوم و قبيله خود برگرديد ، ليكن اين سخن قابل اعتنا نيست .
خداى تعالى بعد از آنكه در آيه اول بيان كرد كه اطاعت مسلمانان از كفار و ميل به دوستى آنان ، ايشان را به خسران ( كه همان برگشتن به كفر قبلى و عقب گرد باشد ) مىكشاند . در آيه دوم با آوردن كلمه « بل » از ولايت داشتن كفار اعراض نموده ، فرمود : بلكه اللَّه مولاى شما است ، و او از بهترين يارى دهندگان است .
* ( « سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِما أَشْرَكُوا بِاللَّه . . . » ) *
اين آيه وعده اى است به مؤمنين و ، مايه دل خوشى آن است ، به اينكه خداى تعالى