و كسانى كه خدا و اين پيامبر را اطاعت كنند ، كسانى خواهند بود كه همدم انبيا و صديقين و شهدا و و صالحينند ، كه خدا مورد انعامشان قرار داده ، و چه نيكو رفيقانى ( 69 ) .
اين تفضل از جانب خدا است ، و دانايى خدا به احوال بندگانش كافى است ( 70 )
.
بيان آيات
اين آيات به طورى كه ملاحظه مىفرماييد بىارتباط با آيات قبلش نيست ، چون آيات سابق ، از آيه « وَاعْبُدُوا اللَّه وَلا تُشْرِكُوا بِه شَيْئاً . . . » شروع شده است ، گويا در اين زمينه سخن دارد : كه مردم را به سوى انفاق در راه خدا تشويق كند ، تا زندگى همه طبقات مجتمع و حتى حاجتمندان از مؤمنين قوام يابد ، و در همين زمينه كسانى را كه از اين عمل مشروع و واجب مانع مىشدند ، و مردم را از آن باز مىداشتند مذمت مىكرد ، و دنبال آن در اين آيات مردم را تشويق و تحريك مىكند ، به اين كه خدا را اطاعت كنند ، و رسول و اولى الامر را نيز اطاعت كنند ، و بدين وسيله ريشه هاى اختلاف و مشاجره و نزاع را قطع نموده ، هر جا كه با يكديگر درگير شدند مساله را به خدا و رسولش ارجاع دهند ، و از نفاق بپرهيزند ، چنين نباشند كه به ظاهر اظهار ايمان كنند ولى وقتى خدا و رسول بعد از ارجاع مساله مورد اختلاف به ضرر يكى حكم كرد ، ناراحت شوند ، و كفر باطنيشان از اين كه تسليم حكم خدا شوند بازشان بدارد ، و نيز تشويق مىكند به اين كه تسليم اوامر خدا و رسول باشند ، و هم چنان اين مطالب را دنبال مىكند ، تا برسد به آياتى كه دعوت به جهاد مىكند ، و حكم جهاد را روشن مىسازد ، و به كوچ كردن از وطن در راه خدا مىپردازد ، پس همه اين آيات مؤمنين را براى جهاد در راه خدا تجهيز مىكند ، و نظام داخليشان را منظم مىسازد ، - البته يكى دو آيه در بين آنها هست كه جنبه جمله معترضه را دارد ، ولى اين دو آيه اتصال كلام را بر هم نمىزند ، هم چنان كه در تفسير آيه : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَأَنْتُمْ سُكارى » يعنى آيه 43 همين سوره به اين نكته اشاره كرديم .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّه وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ » ) * بعد از آن كه از دعوت به عبادت خدا به تنهايى و دعوت به شرك نورزيدن ، و گستردن احسان در بين همه طبقات مؤمنين ، و مذمت كسانى كه به اين طريقه پسنديده خرده مىگيرند ، و مردم را از احسان و انفاق باز مىدارند ، بپرداخت ، در اين آيه به اصل مقصود برگشته ، با زبانى ديگر چند فرع جديد را بر آن متفرع مىسازد ، فروعى كه با آن اساس مجتمع اسلامى را مستحكم مىسازد ، و آن عبارت است از تحريك و ترغيب مسلمانان در اين كه چنگ به