كه از اين خطاب سرپيچى كند قهرا مؤمن نخواهد بود و وقتى مؤمن نباشد منافق است ، و اين كه در آخر حديث آمده بود : و منظورش از حالت سكارى حالتى است كه خواب بر آدمى مسلط شده باشد احتمال دارد كلام راوى باشد احتمال هم دارد كه كلام امام ( ع ) باشد ، و امام خواسته باشد آيه شريفه را به باطنش تفسير كند ، و در نتيجه روايت از موارد تفسير به باطن قرآن باشد ، ممكن هم هست اصلا منظور از مستى خواب بوده ، در نتيجه تفسير از قبيل تفسير به ظاهر باشد ، نه به باطن .
البته در رواياتى ديگر نيز كلمه سكارى به خواب تفسير شده ، و عياشى « 1 » آنها را در تفسير خود آورده ، دو روايت از كلبى و يك روايت صاحب كافى به سند خود از زيد شحام « 2 » از امام صادق ( ع ) و روايتى ديگر باز به سند خود از زراره از امام باقر « 3 » آورده ، و بخارى هم در صحيح خود اين معنا را انس از رسول خدا ( ص ) نقل كرده است « 4 » .
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 242 حديث 136 - 137 .
( 2 ) فروع كافى ج 3 ص 71 حديث 15 .
( 3 ) فروع كافى ج 3 ص 299 حديث 1 .
( 4 ) صحيح بخارى .