( كسب ) معناى جمع كردن خوابيده ، و بسيار مىشود كه كلمه ( اكتساب ) در امور غير اختيارى استعمال مىشود ، مثلا مىگويند ( فلانى با خوشگلى خود شهرت اكتساب مىكند ، و از اين قبيل تعبيرات ) ، و در آيه مورد بحث بعضى از مفسرين اكتساب را به همين معنا تفسير كردهاند ولى به نظر ما اگر در آيه اين معنا را مىدهد ، از باب استعمال حقيقى نيست ، بلكه مجازى و از باب تشبيه و استعاره است .
و اما اين كه مراد از اكتساب در آيه شريفه آن چيزى باشد كه آدمى با عمل خود به دست آورد ، و در نتيجه معناى آيه چنين شود ، آرزو مكنيد آنچه را كه مردم با صنعت و يا حرفه اى كه دارند به دست آوردهاند ، چون مردان از آنچه با عمل خود به دست مىآورند نصيب دارند ، و زنان نيز از آنچه با كار خود به دست مىآورند بهرمند هستند .
اين معنا هر چند كه فى نفسه معنايى درست است ، ليكن باعث مىشود كه دايره معناى آيه تنگ شود ، و از اين گذشته رابطه اش با آيات ارث و نكاح قطع گردد .
و به هر حال پس معناى آيه بنا بر بيانى كه كرديم اين مىشود : ( آرزو مكنيد كه شما نيز آن برتريها و مزاياى مالى و غير مالى كه ديگران دارند و خداى تعالى يكى از دو طايفه شما مردان و زنان را به آن اختصاص داده به شما نيز بدهد ، و خلاصه مردان آرزو نكنند اى كاش مزاياى زنان را مىداشتند ، و زنان نيز آرزو نكنند اى كاش مزاياى مردان را مىداشتند ) براى اين كه اين فضيلت بدون جهت به صاحبان آن داده نشده ، يا صاحب فضيلت آن را با نفسيت اجتماعى خود به دست آورده ، و يا با عمل اختياريش يعنى تجارت و امثال آن ، و معلوم است كه هر كس هر چيز را كسب كند از آن بهره اى خواهد داشت ، و هر كس هر بهره اى دارد به خاطر اكتسابى است كه كرده . * ( « وَسْئَلُوا اللَّه مِنْ فَضْلِه . . . » ) *
غالبا انعام و احسانى كه شخص منعم به ديگرى مىكند از چيزهايى است كه در زندگى او زيادى است و به همين جهت از انعام تعبير مىشود به ( فضل - زيادى ) ، و از آنجايى كه در جملات قبل خداى تعالى مردم را از اين كه چشم به فضل و زيادىهايى كه ديگران دارند بدوزند نهى فرمود ، و از سوى ديگر از آنجايى كه زياده طلبى و داشتن مزاياى زندگى ، و بلكه يگانه بودن در داشتن آن ، و يا بگو از همه بيشتر داشتن و تقدم بر سايرين يكى از فطريات بشر است ، و هيچ لحظه اى از آن منصرف نيست ، بدين جهت در جمله مورد بحث مردم را متوجه فضل خود كرد ، و دستور داد روى از آنچه در دست مردم است بدانچه در درگاه او است بگردانند ، و از فضل او درخواست كنند ، چون همه فضلها به دست او است آن افرادى هم كه
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 535
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٥٣٥