آنچه نمىدانيم مىپرسيم ، و اما آنچه مىدانيم از تو نمىپرسيم ، آن گاه امام ( ع ) فرمود : اما همخوابگى با دو خواهر برده را آيه اى از قرآن حلالش دانسته ، و آيه اى ديگر تحريمش كرده ، و من نه مىگويم حلال است و نه مىگويم حرام است ، و ليكن نه خودم و نه احدى از اهل بيتم بين دو خواهر مملوك جمع نمىكنيم « 1 » .
و در تهذيب به سند خود از معمر بن يحيى بن بسام روايت كرده كه گفت : ما از امام ابى جعفر ( ع ) از امورى پرسش كرديم كه مردم در باره آنها از امير المؤمنين روايت مىكنند ، كه مردم را نه به آنها امر كرد و نه نهى ، - نه آن امور را براى مردم حلال كرد و نه حرام بلكه حكم آنها را تنها براى خودش و فرزندانش معين نمود ، پرسيديم آيا اين روايتها درست است ، و اگر درست است اين عمل على ( ع ) چه توجيهى دارد ؟ حضرت فرمود :
توجيهش اين است كه آيه اى آنها را حلال كرده و آيه اى ديگر حرامش ساخته ، عرضه داشتيم آيا آيه اول منسوخ و آيه دوم ناسخ است ، و يا هر دو آيه محكمند ، و مىتوان به هر دو عمل كرد ؟
فرمود : همين كه فرمود من و اهل بيتم چنين كارى را نمىكنيم سؤال شما را پاسخ است ، پرسيديم : چرا صريحا حكم مساله را بيان نفرمود ، امام ابى جعفر فرمود : ترسيد مردم او را اطاعت نكنند ، آرى اگر زمام امور به دست امير المؤمنين افتاده بود همه احكام كتاب اللَّه را پياده مىكرد ، و همه حق را به كرسى مىنشاند « 2 » .
مؤلف قدس سره : منظور معمر بن يحيى بن بسام از روايتى كه مردم مىكنند همان روايتى است كه سنىها از طرق خودشان نقل كردهاند ، مانند روايتى كه الدر المنثور از بيهقى و غير او از على بن ابى طالب ( ع ) نقل كرد ، و در آن آمده بود كه در مساله جمع بين دو خواهر برده فرمود : آيه اى از قرآن حرامشان كرده ، و آيه اى ديگر حلالشان دانسته ، و من در اين مساله نه امرى مىكنم و نه نهيى ، و نه حلالش مىكنم و نه حرام ، ولى خودم و اهل بيتم اين كار را نمىكنيم « 3 » .
و نيز در همان كتاب از قبيصة بن ذويب روايت كرده كه گفت مردى از امير المؤمنين ( ص ) از اين مساله پرسش كرد ، حضرت فرمود : اگر زمام امور به دست من بود و اختيارى مىداشتم و آن گاه با خبر مىشدم كه كسى دو خواهر برده را زن خود كرده ، او را مورد عذاب قرار مىدادم « 4 » .
هامش
( 1 ) تفسير عياشى ج 1 ص 232 حديث 79 ط - تهران مكتبة العلمية الاسلاميه .
( 2 ) تهذيب ج 7 ص 463 حديث 64 ط تهران دار الكتب الاسلاميه
( 3 و 4 ) الدر المنثور ج 2 ص 136 ط بيروت دار المعرفه