و اين واژه ، يعنى كلمه ( محصنات ) عطف است به كلمه ( امهات ) و معناى آيه چنين مىشود حرام شد بر شما ازدواج با مادران و . . . همچنين ازدواج با زنان شوهردار - البته ما دام كه شوهر دارند - .
و بنا بر اين جمله : * ( « إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ » ) * در اين مقام خواهد بود كه حكم منعى كه در محصنات بود از كنيزان محصنه بردارد ، يعنى بفرمايد زنانى كه ازدواج كردهاند ، و يا بگو شوهر دارند ، ازدواج با آنها حرام است به استثناى كنيزان كه در عين اينكه شوهر دارند ازدواج با آنها حلال است به اين معنا كه صاحب كنيز كه او را شوهر داده مىتواند بين كنيز و شوهرش حائل شود ، و در مدت استبرا نگذارد با شوهرش تماس بگيرد ، و آن گاه خودش با او همخوابگى نموده ، دوباره به شوهرش تحويل دهد ، كه سنت هم بر اين معنا وارد شده است .
و اما اينكه بعضى مفسرين گفتهاند مراد از جمله : * ( « إِلَّا ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ » ) * مالكيت مولى نسبت به خود برده نيست بلكه صاحب اختيارى و ملكيت همخوابگى و شهوترانى از زن به وسيله نكاح و يا به وسيله مالك كنيز شدن است ، ( ساده تر اينكه آيه شريفه مىخواهد بفرمايد غير آن چهارده طايفه حلال است . به استثناى شوهردارها كه همخوابگى با آنها حرام است ، مگر آنكه به وسيله نكاح يا ملكيت رقبه مالك ناموس آنها شده باشيد ، و بنا بر اين معنا استثناى نام برده استثناى منقطع و نظير عبارت ( به همه علما سلام كن مگر غير علما ) خواهد بود ، چون قبلا فرموده بود زنان شوهردار حرامند ، مگر آنكه به وسيله نكاح يا ملك رقبه مالك ناموس آنها باشيد و معلوم است چنين زنى داخل در عبارت زنان شوهردار نبود ، تا استثنا آن را خارج سازد ) ( مترجم ) پس اين تفسير درست نيست به خاطر اينكه اولا بايد بگوئيم : مراد از كلمه ( محصنات ) زنان عفيفند ، نه شوهردار ، تا استثناى منقطع نشود ، كه اشكال آن را قبلا تذكر داديم ، و گفتيم زنى كه از آن چهارده طايفه نباشد ازدواجش حلال است ، چه عفيف باشد و چه نباشد ، و ثانيا اين معنا از قرآن كريم معهود و سابقه دار نيست ، كه عبارت * ( ( ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ) ) * را بر غير برده اطلاق كرده باشد ، در اصطلاح قرآن كريم ملك يمين به معناى برده است و بس ، نه به معناى تسلط بر شهوت رانى و امثال آن .
و همچنين تفسير ديگرى كه كردهاند و ذيلا از نظر خواننده مىگذرد درست نيست ، و آن اين است كه گفتهاند مراد از جمله : * ( ( ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ) ) * زنان جوانى است كه شوهر كافر دارند ، ولى در جنگ اسير مسلمانان شدهاند ، ( و آيه شريفه مىخواهد بفرمايد بطور كلى زن شوهردار حرام است ، الا چنين زنى كه با اينكه شوهر دارد ، از آنجا كه جزء غنائم جنگى مسلمين شده براى مسلمان تمتع از او حلال است ) ، و اين تفسير را با روايت زير تاييد كرده اند
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 425
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٢٥