بنا بر اين جمله : * ( « اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ » ) * ، به اين معنا اشاره مىكند كه ربيبه ها از آنجايى كه غالبا در دامن خود شما بزرگ مىشوند ، و غالبا نزد شمايند ، همان حكمت و ملاكى كه در تحريم مادران و خواهران بود ، در آنان نيز هست ، ( و به همان جهت كه زناى با خصوص آن اصناف را نام برديم زناى با ربيبه را نيز نام برديم .
و به هر حال مىخواهيم بگوئيم قيد ( فى حجوركم ) احترازى نيست ، و نمىخواهد بفرمايد تنها آن ربيبه اى حرام است كه در دامن شما و در خانه شما است ، و اما اگر در خانه غير و يا دختر بزرگى باشد كه در دامن شما پرورش نيافته مىتوانيد با او ازدواج كنيد ، هم مادرش را داشته باشيد و هم او را .
دليل بر اين مدعا و اين مفهومى كه ما از آيه بدست آوردهايم اين است كه در جمله :
* ( « فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ » ) * ، به همين تصريح نموده ، مىفرمايد : در صورتى كه با مادر ربيبه دخولى صورت نگرفته ، مىتوانيد با خود ربيبه ازدواج كنيد ، معلوم مىشود دخول در مادر دخالت دارد در تحريم ازدواج با دختر ، خوب : اگر قيد ( فى حجوركم ) هم مانند قيد دخول احترازى بود همانطور كه حكم فرض نبودن دخول را بيان كرد بايد حكم فرض نبودن در حجور را هم بيان كند ، و بفرمايد : ( و اگر ربيبه شما در دامن شما پرورش نيافته ، مىتوانيد با او ازدواج كنيد ، و همين كه مىبينيم ذكر نكرده مىفهميم بين اين دو قيد فرق هست ، قيد دخول احترازى و قيد فى حجوركم توضيحى است ) .
و در جمله * ( « فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ » ) * جمله : « فى ان تنكحوهن » به منظور كوتاه گويى حذف شده ، چون زمينه كلام بر آن دلالت داشت ، ( و هر كسى مىفهميد معناى جمله نامبرده اين است كه در ازدواج شما با آنان حرجى بر شما نيست ) .
* ( « وَحَلائِلُ أَبْنائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلابِكُمْ » ) * كلمه ( حلائل ) ، جمع حليلة است ، در مجمع البيان آمده كه : حلائل جمع حليله و به معناى محللة - حلال شده - است ، و اين كلمه از كلمه حلال مشتق شده ، و مذكر آن حليل و جمع مذكرش أحله است ، مانند عزيز كه جمعش اعزه مىآيد ، و اگر زن حلال را حليله و مرد حلال را حليل ناميدهاند به اين مناسبت است كه نزديكى و همخوابگى با اين براى آن و با آن براى اين جايز و حلال است ، و بعضى گفتهاند : كلمه نامبرده مشتق از مصدر حلول - وارد شدن - است ، چون زن حلال بر رختخواب مرد ، و مرد حلال ، در رختخواب زن وارد مىشود ، و هر دو در يك بستر داخل مىشوند اين بود گفتار صاحب مجمع البيان .
و مراد از كلمه ( ابناء ) هر انسانى است كه از راه ولادت به انسان متصل باشد چه بى
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 421
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٤٢١