3 - خواهران 4 - عمه ها 5 - خاله ها 6 - دختران برادر 7 - دختران خواهر .
اما صنف اول : يعنى مادران عبارتند از زنانى كه ولادت انسان به آنان منتهى مىشود ، و نسب آدمى از راه ولادت به آنان متصل مىگردد ، حال چه اين كه آن زن آدمى را بدون واسطه زائيده باشد ، و يا با واسطه ، مانند مادر پدر ، كه اول پدر را به دنيا آورد ، و سپس ما از آن پدر متولد شديم و يا مادر مادر ، كه اول مادر ما را به دنيا آورد سپس مادر ما ما را به دنيا آورد و يا با چند واسطه مانند مادرانى كه جد ، از آنان متولد شدهاند .
و اما صنف دوم : يعنى دختران ، عبارتند از هر دخترى كه تولد خودش و يا پدر و مادرش و يا تولد جد و جده اش از ما باشد .
و اما صنف سوم : يعنى خواهران عبارتند از دختران و زنانى كه نسبتشان از جهت ولادت متصل به ما باشد ، به اين معنا كه تولدشان از پدر و مادر ما باشد ، و يا تنها از پدر ما باشد ، هر چند مادرش مادر ما نباشد ، و يا تولدش از مادر ما باشد ، هر چند كه پدرش ، پدر ما نباشد .
و اما صنف چهارم : يعنى عمه ، عبارت است از خواهر پدر ، و خواهر جد ، چه اينكه اين خواهر و برادرى آن دو از پدر و مادر هر دو باشد ، و چه اينكه تنها از پدر باشد ، و چه اينكه تنها از مادر ، خواهر و برادر باشند .
و اما صنف پنجم : يعنى خاله ، عبارت است از زنى كه با مادر ما و يا با جده ما از يك پدر و مادر متولد شده باشند ، و يا تنها از يك پدر و يا تنها از يك مادر به دنيا آمده باشند .
و همچنين صنف ششم و هفتم : ، يعنى دختر برادر و دختر خواهر ، كه آن دو نيز منحصر در برادر و خواهر پدر و مادرى نيستند ، بلكه دختر برادر و دختر خواهرى كه تنها از پدر ، و يا تنها از مادر ما باشند برادر زاده و خواهر زادهاند .
و منظور از اينكه فرمود : حرام شده است بر شما مادران و دختران و . . . اين است كه ازدواج شما با آنها حرام شده ، چون بطور كلى وقتى اين گونه تعبيرها را در قرآن مىبينم ، مناسبت حكم با موضوعش معلوم مىسازد كه موضوع حكم چيست ، در آيه مورد بحث مىدانيم كه موضوع حرمت خوردن مادر و دختر و . . . نيست ، چون كسى چنين كارى را نمىكرده ، تا اسلام آن را حرام كند ، هم چنان كه در آيه : « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ . . . » « 1 » با اين كه موضوع حرمت را نام نبرده از مناسبت حكم با موضوع مىفهميم موضوع حرمت خوردن ميته و خون است ، و در آيه شريفه « فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ » « 2 » ، كه از همين راه مىفهميم منظور سكونت
هامش
( 1 ) سوره مائده آيه 3 .
( 2 ) سوره مائده آيه 26 .