و چگونه پس بگيريد با اينكه بدنهاى شما با هم تماس گرفته و همسران شما هنگام عقد ازدواج از شما پيمان محكم - بر وفادارى و امانت - گرفتند ( 21 ) .
و با زنى كه پدر شما با او ازدواج كرده ازدواج نكنيد ، كه باطل است ، مگر آنچه كه در دوره جاهليت انجام شده ، كه اين عمل از مصاديق فاحشه و باعث خشم خدا و طريقه اى زشت است ( 22 )
.
بيان آيات
در اين آيات بمسائل مربوط به زنان كه قبلا در آن سخن داشت برگشته بعضى ديگر از آن مسائل را بيان مىكند و اين آيات در عين حال مشتمل بر جمله :
* ( « وَعاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَيَجْعَلَ اللَّه فِيه خَيْراً كَثِيراً » ) * ، نيز هست كه مضمونش اصلى است قرآنى ، براى زندگى اجتماعى زن .
* ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ ) * . . . * ( كَرْهاً » ) *
در دوران جاهليت به طورى كه در تاريخ و در روايات آمده رسم چنين بوده كه همسر مردى كه مىمرده اگر مادر وراث نبود ، جزء ارث به حسابش مىآوردند ، ورثه ، او را نيز مانند اموال ميت به ارث مىبردند ، و در اينكه كداميك از ورثه ، همسر ميت را ارث ببرد رسم چنين بود كه هر كس مىخواست ، جامه اى بر سر او مىانداخت ، و زن از آن او مىشد ، اگر دلش مىخواست با او ازدواج مىكرد ، آن هم بدون مهريه ، چون او را ارث برده بود ، و اگر علاقه اى به اين كار نمىداشت نزد خود نگه مىداشت تا به نحوى از او استفاده مادى كند ، يا شوهرش دهد ، و مهريه اش را بگيرد و خرج كند ، و يا اگر خواستگارى نمىداشت - در خانه اش بماند و بميرد تا اموالش را - اگر مالى داشت - به ارث ببرد .
و آيه مورد بحث هر چند ظاهرش اين است كه مىخواهد از سنت جارى در مردم جاهليت نهى كند ، همان سنت به ارث بردن زنان ، و هر چند كه بعضى از مفسرين همين ظاهر را گرفته و گفتهاند كه آيه مىخواهد از آن سنت بسيار زشت جلوگيرى نمايد ، الا اينكه ذيل آيه شريفه كه مىفرمايد : « كرها » با اين ظاهر سازگارى ندارد ، حال چه اينكه ما اين قيد را توضيحى بگيريم ، و بگوئيم هميشه به ارث بردن زنان به كراهت آنان است ، هيچ زنى دوست نمىدارد بعد از مرگ شوهرش مانند اثاث البيت او به ارث برود ، و يا احترازى بگيريم و بگوئيم مىخواهد بفرمايد در صورتى كه زن كراهت دارد او را ارث نبريد .
براى اينكه اگر آن را توضيحى بگيريم معنايش اين مىشود كه به ارث رفتن زنان هميشه