و خداى تعالى نظير اين بيان را از مجرمين حكايت كرده كه روز قيامت چه مىگويند آنجا كه مىفرمايد : « وَلَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنا أَبْصَرْنا وَسَمِعْنا فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً إِنَّا مُوقِنُونَ » « 1 » ( و چه خوب بود تو و هر بيننده ديگر اين حالت مجرمين را مىديديد كه نزد پروردگارشان سرها به زير افكنده مىگويند : پروردگارا ديديم و شنيديم ، اينك ما را به دنيا برگردان تا عمل صالح كنيم ، كه ديگر يقين بر ايمان حاصل گشت ) .
اين توبه از صاحبش قبول نمىشود ، براى اينكه در حالى صورت مىگيرد كه از زندگى دنيا مايوس شده ، و از هول و وحشت انتقال به ديگر سراى مطلع گشته آن ياس و اين هول او را مجبور كرده به اينكه از اعمال چندين ساله خود توبه كند ، و تصميم بگيرد كه به سوى پروردگارش بر گردد ، اما - و لات حين مناص - ديگر گذشته ، چون زندگى دنيايى در بين نيست اختيار عملى هم از دست رفته است .
* ( « وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ » ) * اين جمله معرف مصداق دوم است ، از كسانى كه توبه شان پذيرفته نيست ، و او كسى است كه عمرى به كفر خود ادامه داده ، و در حال كفر مرده ، و بعد از مشاهده آخرت اظهار ايمان مىكند خداى تعالى توبه او را نمىپذيرد ، براى اينكه ايمان آوردنش كه همان توبه او است در آن روز ، سودى به حالش ندارد ، و اين معنا در قرآن كريم مكررا آمده كه پس از مردن با وجود كفر هيچ راه نجاتى وجود ندارد ، و اگر در خواستى بكنند اجابت نمىشود ، از آن جمله ، فرموده : « إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا فَأُولئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ، إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّه وَالْمَلائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ، خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَلا هُمْ يُنْظَرُونَ » « 2 » و نيز فرموده : « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَماتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الأَرْضِ ذَهَباً وَلَوِ افْتَدى بِه أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ وَما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ » « 3 » ، نداشتن
هامش
( 1 ) سوره سجده آيه : 12
( 2 ) مگر آن كس از علماى اهل كتاب كه از تحريف كتاب توبه نموده ، آنچه از دين خدا تباه كرده اصلاح ، و آنچه در اذهان انحراف ايجاد كرده بيان كند ، اين گونه افرادند كه من توبه شان را مىپذيرم ، و من توبه پذير مهربانم . محققا كسانى كه كافر شدند و در حال كفر مردند آنان مشمول لعنت خدا و ملائكه و همه مردمند ، و در آن لعنت و دورى از خدا جاودانند ، و عذاب از آنان تخفيف نمىپذيرد و مهلتشان نمىدهند .
سوره بقره آيه 160 - 161 - 162 .
( 3 ) ( محققا كسانى كه كافر شدند و در حال كفر مردند ، از يكى از آنان زمين پر از طلا قبول نمىشود ، اگر فرضا بتواند چنين مبلغى را فديه دهد ، اينان عذابى دردناك دارند ، و از انواع ياوران هيچ ياورى ندارند . سوره آل عمران آيه 91