روايت بشمرد ، چون خود آيه قرآن در اينجا اشعار دارد بر اينكه به زودى حكمش برداشته مىشود ، پيامبر اكرم ( ص ) هم در آن روايت خواسته است آيه قرآن را بيان كند .
و آيه دوم متضمن حكم زناى بدون احصان است ، يعنى زناى مرد بى زن ، و زن بى شوهر ، و آن حكم عبارت است از ايذاء و شكنجه ، حال چه اينكه مراد از اين شكنجه حبس باشد و چه زدن با لنگه كفش ، يا سرزنش با زبان ، و يا غير اينها ، و اين آيه بنا بر اين به وسيله آيه تازيانه سوره نور نسخ شده ، و اما رواياتى كه مىگويد آيه شريفه متضمن حكم دختران بكر است رواياتى است آحاد - كه در طول اين تفسير خبر واحد را معنا كرديم - ، و علاوه بر اين هم مرسل است يعنى سند ندارد و هم اهل فن آنها را به خاطر مرسل بودن ضعيف دانستهاند - و خدا داناتر است .
* ( « فَإِنْ تابا وَأَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما . . . » ) *
اگر توبه را مقيد كرد باصلاح ، براى اين بود كه بفهماند وقتى توبه حقيقى و داراى محتوى مىشود كه باعث اصلاح آدمى گردد ، و توبه نه تنها بلفظ و لقلقه زبان توبه واقعى نيست بلكه به حالت انفعالى كه دوام نيابد و فاسدى را اصلاح نكند ، نيز توبه واقعى تحقق نمىيابد .
بحث روايتى
در تفسير صافى از تفسير عياشى از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه در ذيل آيه * ( « وَاللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ . . . » ) * فرمود :
اين آيه نسخ شده و منظور از سبيل همان حدودى است كه بايد جارى شود « 1 » .
در تفسير عياشى از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه شخصى از آن جناب از اين آيه سؤال كرد حضرتش فرمود : اين آيه نسخ شده ، شخص ديگر پرسيد آن روزها كه نسخ نشده بود به چه صورت مورد عمل قرار مىگرفت ؟ فرمود : به اين صورت كه اگر زنى زنا مىداد و چهار نفر عليه او شهادت مىدادند او را در خانه اى حبس مىكردند ، و با او سخن نمىگفتند ، و بسخنش گوش نمىدادند ، و با او نشست و برخاست نمىكردند ، تنها آب و طعامش را برايش مىبردند ، تا بميرد و يا بعدها خدا راه چاره اى برايش مقرر سازند ، كه ساخت ، و آن اين بود كه اگر بى شوهر بوده تازيانه اش بزنند ، و اگر شوهر دار بوده سنگسار شود ، شخصى پرسيد : معناى
هامش
( 1 ) تفسير صافى ج 1 ص 339 ط مكتبه اسلاميه