بدون واسطه به ميت اتصال دارند ، و بعضى با واسطه ، اينها نيز دو قسمند بعضى با واسطه هايى كمتر ، و بعضى بيشتر ، پس طبقه اول ارث كه بدون واسطه به ميت متصل مىشوند ، عبارتند از پسر و دختر و پدر و مادر ، و طبقه دوم كه با يك واسطه به ميت متصل مىشوند عبارتند از برادر و خواهر و جد و جده ، كه واسطه ارتباط آنها به ميت پدر و مادر است ( يعنى كسى كه برادرش مرده و وارث او تنها از طبقه دوم است ارتباطش با آن طبقه بخاطر اين است كه ميت و برادر زنده اش يك پدر و مادر دارند ، و ارتباطش با جد و جده كه وارث اويند بخاطر اين است كه پدر ميت فرزند جد و جدهاند ) .
طبقه سوم عبارتند از عمو و عمه و دايى و خاله و جد پدر به تنهايى و يا مادر به تنهايى ، و همچنين جده يكى از آن دو و يا جده هر دو ، كه افراد اين طبقه به دو واسطه با ميت ارتباط دارند ، اول پدر و مادر ميت ، دوم جد و جده ميت ، و همه جا بر اين قياس است .
و اولاد هر طبقه ( در صورتى كه از خود آن طبقه وارثى نباشد ) جاى طبقه را مىگيرد ، و نمىگذارد طبقه بعدى ارث ببرد ، و اما زن و شوهر به خاطر اينكه خونشان به علت ازدواج مخلوط شده ، در همه طبقات وارثند ، و هيچ طبقه اى جلوگير از ارث بردن همسر يعنى زن و شوهر نمىشود .
اسلام از اصل دومى اختلاف مرد و زن را نتيجه گيرى كرده ، البته اين كه گفتيم زن و مرد در غير مادر و كلاله مادرى است ( يعنى سهم مادر را نصف سهم پدر نكرده و سهم كلاله مادرى مذكر را دو برابر سهم كلاله مادرى مؤنث قرار نداده ) ، ولى در غير اين دو مورد همه جا مرد دو برابر زن ارث مىبرد .
و سهام ششگانه اى كه در قرآن بنام فريضه آمده يعنى سهام ( نصف و ثلثان و ثلث و ربع سدس و ثمن ) هر چند مختلف است ، و همچنين مالى كه در آخر بدست يكى از ورثه مىرسد هر چند كه با فريضه هاى نامبرده مختلف مىشود ، يعنى آن كسى كه مثلا بايد نصف ببرد بالآخره در بيشتر موارد بيش از نصف مىبرد ، چون مقدارى هم به عنوان رد به او مىدهند ، و گاهى كمتر از آن را مىبرد ، و نيز هر چند كه سهم پدر و مادر و نيز كلاله مادرى در نهايت از تحت قاعده ( سهم مذكر دو برابر مؤنث ) بيرون مىافتد الا اينكه در همه اينها نوع رعايت شده ، و اعتبار اينكه نوع سابق - مرده - نوع لاحق - زنده - را جانشين خود كند برگشتش به اين مىشود كه يكى از دو نفر زن و شوهر ديگرى را جانشين خود سازد او طبقه زاينده يعنى پدر و مادر ، طبقه زائيده شده يعنى فرزند ، را جانشين خود سازد و فريضه اسلامى در هر دو طايفه يعنى زنان و شوهران و اولاد همان قاعده ( * ( لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ ) * - سهم مذكر دو برابر مؤنث ) مىباشد .
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 361
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٦١