فرزندان خردسال و يا بقاى آنان در تحت ولايت و قيمومت تقريبا نزديك به همان سنتى بوده كه در روم و يونان جارى بوده است .
و اما ايران ( فرس ) ، ايشان اولا نكاح با محارم يعنى خواهر و امثال خواهر را جايز مىدانستند ، و نيز همانطور كه در سابق گذشت تعدد زوجات را نيز قانونى مىدانستند ، و نيز فرزند گرفتن يعنى فرزند ديگران را فرزند خود خواندن در بينشان معمول بوده و گاه مىشد كه محبوبترين زنان در نظر شوهر حكم پسر را به خود مىگرفت ، يعنى شوهر مىگفت اين خانم پسر من است ، و در نتيجه مانند يك پسر واقعى و يك پسر خوانده از شوهرش ارث مىبرد ، و اما بقيه زنان ميت و همچنين دخترانى كه از او شوهر رفته بودند ارث نمىبردند ، چون بيم آن داشتند كه مال مربوط به خانواده و بيت به خارج بيت منتقل شود ، و اما دخترانى كه هنوز شوهر نرفته بودند نصف سهم پسران ارث مىبردند ، در نتيجه زنان ميت اگر جوان بودند و احتمال اينكه بعد از شوهر متوفى شوهر ديگر اختيار كنند ، در آنان مىرفت - و نيز دخترانى كه به شوهر رفته بودند از ارث محروم بودند ، و اما همسر سالخورده - كه بعد از مرگ شوهر اميد شوهر كردن در او نبود - و نيز پسر خوانده و دخترى كه شوهر نرفته بود رزقى از مال رب البيت مىبردند .
و اما عرب ؟ مردم عرب ، زنان را بطور مطلق از ارث محروم مىدانستند ، و پسران خردسال را نيز ، و اما ارشد اولاد اگر چنانچه مرد كار زار بود ، و مىتوانست از حريم قبيله و عشيره دفاع كند ارث مىبرد ، و گرنه ارث به او هم نمىرسيد ، بلكه به خويشاوندان دور تر ميت مىرسيد ( و خلاصه ارث از نظر عرب مخصوص كسى بود كه بتواند در مواقع جنگ دشمن را تار و مار كند ) .
اين بود حال دنيا در روزگارى كه آيات ارث نازل مىشد ، و بسيارى از مورخين ، آنها كه آداب و رسوم ملل را نوشتهاند ، و نيز آنها كه سفرنامه اى نگاشتهاند ، و يا كتابى در حقوق تدوين كردهاند ، و يا نوشته هايى ديگر نظير اينها به رشته تحرير در آوردهاند ، مطالبى را كه ما از نظر شما گذرانديم يادآور شدهاند ، و اگر خواننده عزيز بخواهد بر جزئيات بيشتر آن آگهى يابد مىتواند به همين كتابها مراجعه نمايد .
از تمامى آنچه كه گذشت اين معنا بطور خلاصه به دست آمد ، كه در روزهاى نزول قرآن محروميت زنان از ارث سنتى بوده كه در همه دنيا و اقوام و ملل دنيا جارى بوده و زن به عنوان اينكه همسر است يا مادر است يا دختر و يا خواهر ارث نمىبرده ، و اگر استثناء به زنى چيزى از مال را مىدادهاند به عناوين مختلف ديگر بوده ، و نيز اين سنت كه اطفال صغار و ايتام را ارث ندهند مگر در بعضى موارد به عنوان ولديت و قيمومت هميشگى ، در همه جا مرسوم
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 358
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٥٨