مجتمع را به بهترين وجهى اصلاح مىكند ، نه اينكه مراد از آن كرامت واقعى و فضيلت حقيقى در اسلام يعنى قرب به خداى تعالى باشد ، چون از نظر اسلام برترىهاى مادى و جسمى كه جز در زندگى مادى مورد استفاده قرار نمىگيرد و تا وقتى كه وسيله بدست آوردن مقامات اخروى نشود هيچ اهميتى ندارد ، ( و اگر از اين جهت مورد نظر قرار گيرد ديگر فرقى بين آن و امتيازات خاص زنان نيست ، آن هم وسيله است ، اين هم وسيله است ، هم چنان كه اگر وسيله قرار نگيرد نه آن فضيلت است و نه اين ) .
پس از همه آنچه تا كنون از نظر خوانندگان محترم گذشت اين معنا بدست آمد كه اگر مردان بر زنان برترى داده شدهاند بخاطر روح تعقل است ، كه در مساله ارث هم باعث تفاوت در امر ارث و در مسائلى نظير آن مىشود ، ليكن منظور از اين برترى ، برترى واقعى نيست ، بلكه منظور زيادترى سهم مرد از سهم زن است ، و اما برترى واقعى كه به معناى كرامتى است كه اسلام به آن عنايت دارد ملاكش تقوا است ، در مرد باشد ، مرد برتر است ، در زن هم باشد ، زن برتر از مرد خواهد بود .
بحث روايتى
در در المنثور آمده كه عبد بن حميد ، بخارى ، و مسلم ، و ابو داود ، و ترمذى ، و نسايى ، و ابن ماجه ، و ابن جرير ، و ابن منذر ، و ابن ابى حاتم ، و بيهقى ، - در كتاب سنن خود - از طريق جابر بن عبد اللَّه روايت آورده كه گفت : رسول خدا ( ص ) و ابو بكر با عده اى از قبيله بنى سلمه با پاى پياده بعيادتم مىآمدند ، رسول خدا ( ص ) وقتى مرا ديد كه ديگر بيهوش گشته و حواسى برايم نمانده و چيزى را تشخيص نميدهم ، دستور داد آب آوردند ، وضو گرفت و آب وضويش را بر من پاشيد ، كه در دم به هوش آمده برخاستم ، عرضه داشتم : يا رسول اللَّه در باره اموالم چه دستور مىدهى ؟ ( كنايه از اينكه انسان وقتى مىخواهد بميرد در باره اموالش چه كند ) ؟ در پاسخ او آيه شريفه : * ( « يُوصِيكُمُ اللَّه فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ » ) * « 1 » نازل گرديد « 2 » .
مؤلف قدس سره : در سابق مكرر گذشت كه گفتيم : مانع ندارد كه در باره شان نزول يك آيه به سببهاى متعددى روايت وارد شود ، و همه اين سببها و قصه ها كه در روايت آمده
هامش
( 1 ) سوره نساء آيه 11 .
( 2 ) الدر المنثور ، ج 2 ص 125 .