ترجمه آيات
حكم خدا در حق فرزندان شما اين است كه پسران دو برابر دختران ارث برند ، پس اگر دختران بيش از دو نفر باشند ، فرض همه دو ثلث ( دو سوم ) تركه است و اگر يك نفر باشد ، نصف و فرض هر يك از پدر و مادر يك سدس تركه است در صورتى كه ميت را فرزند باشد و اگر فرزند نباشد و وارث منحصر به پدر و مادر باشد در اين صورت مادر يك ثلث مىبرد ( و باقى به پدر رسد ) و اگر ميت را برادر باشد در اين فرض مادر سدس خواهد برد ، پس هر آنكه حق وصيت و دين كه به مال ميت تعلق گرفته استثنا شود ، شما اين را كه پدران يا فرزندان و خويشان كدام يك به خير و صلاح و به ارث بردن به شما نزديكترند نمىدانيد ( تا در حكم ارث مراعات كنيد ) ( اين احكام ) فريضه اى است كه خدا بايد معين فرمايد زيرا خداوند بهر چيز دانا و به همه مصالح خلق آگاه است ( 11 ) .
سهم ارث شما مردان از تركه زنان نصف است در صورتى كه آنها را فرزند نباشد و اگر فرزند باشد ربع خواهد بود پس از خارج كردن حق وصيت و دينى كه به دارايى آنها تعلق گرفته و سهم ارث زنان ربع تركه شما مردان است اگر داراى فرزند نباشيد و چنانچه فرزند داشته باشيد ثمن خواهد بود ، پس از اداى حق وصيت و دين شما و اگر مردى بميرد كه وارثش كلاله او باشند ( برادر و خواهر امى يا هر خواهر و برادرى ) يا زنى بميرد كه وارثش يك برادر و يا خواهر او باشد در اين فرض سهم ارث يك نفر از آنها سدس خواهد بود و اگر بيش از يك نفر باشند همه آنها ثلث تركه را به اشتراك ارث برند بعد از خارج كردن دين و حق وصيت ميت در صورتى كه وصيت به حال ورثه بسيار زيانآور نباشد ( يعنى زايد بر ثلث نباشد ) اين حكمى است كه خدا سفارش فرموده و خدا به همه احوال بندگان دانا و به هر چه كنند بردبار است ( 12 ) .
آنچه مذكور شد احكام و اوامر خدا است و هر كس پيرو امر خدا و رسول او است او را به بهشتهايى در آورند كه در زير درختانش نهرها جارى است و آنجا منزل ابدى مطيعان خواهد بود و اين است سعادت و پيروزى عظيم ( 13 ) .
و هر كه نافرمانى خدا و رسول كند و از حدود الهى تجاوز نمايد ، او را به آتشى در افكند كه هميشه در آن معذب است و همواره در عذاب خوارى و ذلت خواهد بود ( 14 )
.
بيان آيات
* ( « يُوصِيكُمُ اللَّه فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ » ) * كلمه « ايصا » كه جمله « يوصيكم » از اين مصدر مشتق شده به معناى توصيه يعنى سفارش و دستور است .
راغب در كتاب « مفردات القرآن » مىگويد : كلمه « وصيت » به معناى اين است كه
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 326
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٢٦