پس براى يك دانشمند اهل تحقيق اگر انصاف داشته باشد ، راهى جز اين باقى نمىماند كه تعدد زوجات رسول خدا ( ص ) و زن گرفتنش در اول بعثت و اواخر عمر را با عواملى ديگر غير زن دوستى و شهوترانى توجيه كند .
( و اينك در توجيه آن مىگوئيم ) : رسول خدا ( ص ) با بعضى از همسرانش به منظور كسب نيرو و به دست آوردن اقوام بيشتر و در نتيجه به خاطر جمعآورى يار و هوادار بيشتر ازدواج كرد و با بعضى ديگر به منظور جلب نمودن و دلجويى و در نتيجه ايمن شدن از شر خويشاوند آن همسر ازدواج فرمود و با بعضى ديگر به اين انگيزه ازدواج كرد كه هزينه زندگيش را تكفل نمايد و به ديگران بياموزد كه در حفظ ارامل و پير زنان از فقر و مسكنت و بى كسى كوشا باشند ، و مؤمنين رفتار آن جناب را در بين خود سنتى قرار دهند و با بعضى ديگر به اين منظور ازدواج كرد كه با يك سنت جاهليت مبارزه نموده و عملا آن را باطل سازد كه ازدواجش با « زينب » دختر « جحش » به همين منظور بوده است ، چون او نخست همسر زيد بن حارثه ( پسر خوانده رسول خدا ص ) بود و زيد او را طلاق داد و از نظر رسوم جاهليت ازدواج با همسر پسر خوانده ممنوع بود ، چون پسر خوانده در نظر عرب جاهلى حكم پسر داشت ، همانطور كه يك مرد نمىتواند همسر پسر صلبى خود را بگيرد ، از نظر اعراب ازدواج با همسر پسر خوانده نيز ممنوع بود ، رسول خدا ( ص ) با زينب ازدواج كرد تا اين رسم غلط را بر اندازد ، و آياتى از قرآن در اين باب نازل گرديد .
و ازدواجش با « سوده » دختر « زمعه » به اين جهت بوده كه وى بعد از بازگشت از هجرت دوم از حبشه همسر خود را از دست داد و اقوام او همه كافر بودند و او اگر به ميان اقوامش بر مىگشت يا به قتلش مىرساندند و يا شكنجه اش مىكردند و يا بر گرويدن به كفر مجبورش مىكردند لذا رسول خدا ( ص ) براى حفظ او از اين مخاطر با او ازدواج نمود .
و ازدواجش با « زينب » دختر « خزيمه » اين بود كه همسر وى عبد اللَّه بن جحش در جنگ احد كشته شد و او زنى بود كه در جاهليت به فقرا و مساكين بسيار انفاق و مهربانى مىكرد و به همين جهت يكى از بانوان آبرومند و سرشناس آن دوره بود و او را مادر مساكين ناميده بودند ، رسول خدا ( ص ) خواست با ازدواج با وى آبروى او را حفظ كند ( و فضيلت او را تقدير نمايد ) .
و انگيزه ازدواجش با « ام سلمه » اين بود كه وى نام اصليش « هند » بود و قبلا همسر عبد اللَّه بن ابى سلمه پسر عمه رسول خدا ( ص ) و برادر شيرى آن جناب بود و
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 309
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٣٠٩