صفات روحى و عواطف و احساسات باطنى از نظر كميت و كيفيت با اختلاف تربيتها و عادات ، مختلف مىشود هم چنان كه به چشم خود مىبينيم كه بسيارى از آداب در نظر شرقىها پسنديده و ممدوح ، و در نظر غربيها ناپسند و مذموم است . و به عكس آن بسيارى از رسوم و عادات وجود دارد كه در نظر غربيها پسنديده و در نظر شرقىها ناپسند است و هيچگاه يافت نمىشود كه دو امت در همه آداب و رسوم نظر واحدى داشته باشند ، بالأخره در بعضى از آنها اختلاف دارند .
و تربيت دينى در اسلام زن را بگونه اى بار مىآورد كه هرگز از اعمالى نظير تعدد زوجات ناراحت نگشته و عواطفش جريحه دار نمىشود ، ( او همين كه مىبيند خداى عز و جل به شوهرش اجازه تعدد زوجات را داده تسليم اراده پروردگارش مىشود ، و وقتى مىشنود كه تحمل در برابر آتش غيرت ، مقامات والايى را نزد خداى تعالى در پى دارد به اشتياق رسيدن به آن درجات ، تحمل آن برايش گوارا مىگردد « مترجم » ) .
بله يك زن غربى كه از قرون متمادى تا كنون عادت كرده به اينكه تنها همسر شوهرش باشد و قرنها اين معنا را در خود تلقين نموده ، يك عاطفه كاذب در روحش جايگير شده و آن عاطفه با تعدد زوجات ضديت مىكند . دليل بر اين معنا اين است كه زن غربى به خوبى اطلاع دارد كه شوهرش با زنان همسايگان زنا مىكند و هيچ ناراحت نمىشود ، پس اين عاطفه اى كه امروز در ميان زنان متمدن پيدا شده ، عاطفه اى است تلقينى و دروغين .
و اين ، نه تنها مرد غربى است كه هر زنى را دوست داشته باشد ( چه بكر و چه بيوه ، چه بىشوهر و چه شوهردار ) زنا مىكند ، بلكه زن غربى نيز با هر مردى كه دوست بدارد تماس غير مشروع برقرار مىكند ، و از اين بالاتر اينكه زن و مرد غربى با محرم خود جمع مىشوند و مىتوان ادعا كرد كه حتى يك انسان غربى از ميان هزاران انسان را نخواهى يافت كه از ننگ زنا بر حذر مانده باشد ( چه مردش و چه زنش ) انسان غربى به اين هم قانع نيست ، بلكه عمل زشت لواط را هم مرتكب مىشود و شايد مردى يافت نشود و يا كمتر يافت شود كه از اين ننگ سالم مانده باشد ، و اين رسوايى را بدانجا رساندند كه در چند سال قبل از پارلمان انگليس خواستند تا عمل لواط را برايشان قانونى كند ، چون آن قدر شايع شده بود كه ديگر جلوگيريش ممكن نبود ، و اما زنان و مخصوصا دختران بكر و بىشوهر كه فحشاء در بينشان به مراتب زننده تر و فجيعتر بود .
و جاى بسيار شگفت است كه چگونه زنان غربى از اين همه بىناموسى كه شوهرانشان مىبينند متاسف نگشته ، دلها و عواطفشان جريحه دار نمىشود ، و چگونه است كه
تفسير الميزان ( فارسي ) — صفحة 293
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٢٩٣