آخر حديث ) « 1 » .
و در تفسير عياشى از امام صادق ع روايت كرده كه فرمود : حلال نيست كه نطفه يك مرد در رحم بيش از چهار زن آزاد جارى شود « 2 » .
و در كافى نيز از همان جناب روايت آورده كه فرمود : اگر مردى چهار زن داشته باشد و يكى از آنان را طلاق دهد ، قبل از تمام شدن عده او ، نمىتواند زن پنجمى را بگيرد « 3 » .
مؤلف قدس سره : روايات در اين باب بسيار زياد است .
و در كتاب علل به سند خود از محمد بن سنان روايت كرده كه گفت : حضرت رضا ع در پاسخ به مسائلى كه وى پرسيده بود نوشت : علت اينكه مرد مىتواند چهار زن بگيرد ولى زن نمىتواند بيش از يك شوهر داشته باشد ، اين است كه : مرد اگر چهار زن هم داشته باشد فرزندى كه هر يك از آنها بياورد فرزند او است ، ولى زن اگر دو همسر و يا بيشتر داشته باشد فرزندى كه به دنيا مىآورد معلوم نمىشود از كدام شوهر است ، زيرا همه شوهران در همخوابگى با او شركت داشتهاند ، و در نتيجه بديهى است كه در چنين وضعى هم روابط نسبى بهم مىخورد و هم در مساله ارث اشكال پديد مىآيد ، و سرانجام معارف را نيز تباه مىسازد .
محمد بن سنان مىگويد : و يكى از علل اين حكم كه يك مرد مىتواند چهار زن آزاده بگيرد ، اين است كه آمار زن بيش از مردان است كه اگر در آيه شريفه : * ( « فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى وَثُلاثَ وَرُباعَ » ) * نظر شود ، - هر چند خدا داناتر است - ولى چنين به نظر مىرسد كه گويا خداى تعالى خواسته است همين واقعيت را نشان دهد ، و دست افراد غنى و فقير را به قدر وسعشان باز بگذارد ، تا هر كس به قدر توانايى خود با زنان ازدواج كند ( تا آخر حديث ) « 4 » . و در كافى از امام صادق ع روايت كرده كه در ضمن حديثى فرمود : و غيرت را به مردان داد و به همين جهت بر زنان تحريم كرد كه با غير همسرش رابطه داشته باشد ، ولى براى مردان چهار زن را حلال كرد ، براى اينكه خداى عز و جل ، كريمتر و بزرگوارتر از آن است كه زنان را از يك سو گرفتار غيرت كند و از سوى ديگر به شوهران اجازه دهد كه به غير ايشان سه زن ديگر بگيرند « 5 » .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ج 2 ص 117 .
( 2 ) تفسير عياشى ج 1 ص 218 ح 14 .
( 3 ) كافى ج 5 ص 429 ح 1 .
( 4 ) علل الشرائع ص 504 ج 1 ب 271 .
( 5 ) فروع كافى ج 5 ص 504 ح 1 .