و جسم در دنيا و روح به تنهايى در زندگى برزخ كه بحث در اين باره در ذيل آيه : « وَلا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّه أَمْواتٌ . . . » « 1 » گذشت .
و از ظاهر سياق بر مىآيد كه مراد از * ( « نَفْسٍ واحِدَةٍ » ) * آدم ع و مراد از « زوجها » حوا باشد كه پدر و مادر نسل انسان است كه ما نيز از آن نسل مىباشيم و بطورى كه از ظاهر قرآن كريم بر مىآيد همه افراد نوع انسان به اين دو تن منتهى مىشوند هم چنان كه از آيات زير همين معنا بر مىآيد كه : « خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ ، ثُمَّ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها » « 2 » .
« يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ » « 3 » ، و آيه زير كه حكايت گفتار ابليس است : « لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَه إِلَّا قَلِيلًا » « 4 » .
و اما احتمالى كه بعضى از مفسرين در معناى « نفس واحده » و « زوجها » دادهاند ، ذيلا از نظر خوانندگان مىگذرد كه البته به هيچ وجه درست نيست ، آنان گفتهاند كه : مراد از « نفس واحدة » و « زوج او » در آيه شريفه مطلق ذكور و اناث نسل بشر است كه كل بشر از مجموع پدر و مادر متولد مىشود ، در نتيجه معناى آيه چنين مىشود كه مثلا آيه فرموده است كه هر يك نفر از شما نوع بشر ، از يك پدر و مادر و يا به عبارت ديگر : از دو فرد بشر خلق شدهايد ، بدون اينكه در اين معنا فرقى ميان شما باشد ، بنا به گفته اين مفسر آيه شريفه همان را مىخواهد افاده كند كه آيه : « يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّه أَتْقاكُمْ » « 5 » آن را افاده مىكند ، و مىفرمايد : هان اى مردم ما شما را از يك نر و يك ماده آفريديم ، و شما را تيره تيره و قبيله قبيله نموديم تا يكديگر را بشناسيد ، و از ميان همه شما ، آنكه با تقواتر است نزد خدا ، گرامىتر است ، و خلاصه مفادش اين است كه شما افراد بشر ، از اين جهت كه هر يك متولد از پدرى و مادرى هستيد هيچ فرقى نداريد .
و وجه نادرستى اين احتمال روشن است ، براى اينكه : اين مفسر غفلت كرده از اينكه
هامش
( 1 ) « سوره بقره آيه : 154 » .
( 2 ) همه شما را از يك نفس خلق كرد ، نفسى كه پس از خلقتش همسرش از او خلق شد . « سوره زمر آيه : 6 »
( 3 ) اى فرزندان آدم زنهار كه شيطان شما را نفريبد هم چنان كه پدر و مادر شما را از بهشت بيرون كرد . « سوره اعراف آيه : 27 »
( 4 ) اگر مرگ مرا تا روز قيامت تاخير بيندازى ، نسل آدم را جز افرادى انگشت شمار گمراه خواهم كرد . « سوره اسرا آيه : 62 »
( 5 ) « سوره حجرات آيه : 13 »