افراد اعمال مىشد . ولى امروز به حق اجتماعها اعمال مىشود كه در عين حال روح همان روح ، و هوا همان هوا است ، و اما طريقه و رژيم اسلام منزه از اين گونه هواها است ، دليل روشنش سيره رسول خدا در فتوحات و پيمانهايى است كه آن جناب با ملل مغلوب خود داشته است . يكى ديگر از تفاوتها كه بين رژيمهاى به اصطلاح دموكراسى و بين رژيم حكومت اسلامى هست اين است كه تا آنجا كه تاريخ نشان داده و خود ما به چشم مىبينيم ، هيچ يك از اين رژيمهاى غير اسلامى خالى از اختلاف فاحش طبقاتى نيست ، جامعه اين رژيمها را ، دو طبقه تشكيل مىدهد ، يكى طبقه مرفه و ثروتمند و صاحب جاه و مقام ، و طبقه ديگر فقير و بينوا و دور از مقام و جاه و اين اختلاف طبقاتى بالآخره منجر به فساد مىگردد ، براى اينكه فساد لازمه اختلاف طبقاتى است ، اما در رژيم حكومتى و اجتماعى اسلام افراد اجتماع همه نظير هم مىباشند ، چنين نيست كه بعضى بر بعضى ديگر برترى داشته باشند ، و يا بخواهند برترى و تفاخر نمايند ، تنها تفاوتى كه بين مسلمين هست همان تفاوتى است كه قريحه و استعداد اقتضاى آن را دارد و از آن ساكت نيست و آن تنها و تنها تقوا است كه زمام آن به دست خداى تعالى است نه به دست مردم ، و اين خداى تعالى است كه مىفرمايد : « يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثى وَجَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَقَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّه أَتْقاكُمْ » « 1 » .
و نيز مىفرمايد : « اسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ » « 2 » .
و با اين حساب در رژيم اجتماعى اسلام بين حاكم و محكوم ، امير و مامور ، رئيس و مرؤس ، حر و برده ، مرد و زن ، غنى و فقير ، صغير و كبير و . . . ، هيچ فرقى نيست ، يعنى از نظر جريان قانون دينى ، در حقشان برابرند و همچنين از جهت نبود تفاضل و فاصله طبقاتى در شؤون اجتماعى در يك سطح و در يك افقند ، دليلش هم سيره نبى اكرم ( ص ) است كه تحيت و سلام بر صاحب آن سيره باد .
تفاوت ديگر اينكه قوه مجريه در اسلام طايفه اى خاص و ممتاز در جامعه نيست ، بلكه تمامى افراد جامعه مسئول اجراى قانونند ، بر همه واجب است كه ديگران را به خير دعوت و به معروف امر و از منكر نهى كنند ، به خلاف رژيمهاى ديگر كه به افراد جامعه چنين حقى را
هامش
( 1 ) هان اى مردم ما شما را از يك مرد و يك زن آفريديم ، و تيره هاى مختلف و قبيله هاى گوناگون كرديم ، تا يكديگر را بشناسيد ، و بدانيد كه گرامىترين شما نزد خدا تنها با تقواترين شما است : « سوره حجرات آيه : 13 » .
( 2 ) در كارهاى خير از يكديگر پيشى گيريد . « سوره بقره آيه : 148 » .