« وَما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِه الرُّسُلُ أفَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْه فَلَنْ يَضُرَّ اللَّه شَيْئاً وَسَيَجْزِي اللَّه الشَّاكِرِينَ » « 1 » ، و آيات بسيارى ديگر .
كه از همه آنها استفاده مىشود دين يك صبغة و روش اجتماعى است كه خداى تعالى مردم را به قبول آن وادار نموده ، چون كفر را براى بندگان خود نمىپسندد و اقامه دين را از عموم مردم خواسته است ، پس مجتمعى كه از مردم تشكيل مىيابد اختيارش هم به دست ايشان است ، بدون اينكه بعضى بر بعضى ديگر مزيت داشته باشند و يا زمام اختيار به بعضى از مردم اختصاص داشته باشد و از رسول خدا ( ص ) گرفته تا پائين ، همه در مسئوليت امر جامعه برابرند و اين برابرى از آيه زير به خوبى استفاده مىشود : « أَنِّي لا أُضِيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ » « 2 » .
چون اطلاق آيه دلالت دارد بر اينكه هر تاثير طبيعى كه اجزاى جامعه اسلامى در اجتماع دارد ، همانطور كه تكوينا منوط به اراده خدا است ، تشريعا و قانونا نيز منوط به اجازه او است و او هيچ عملى از اعمال فرد فرد مجتمع را بى اثر نمىگذارد و در جاى ديگر قرآن مىخوانيم : « إِنَّ الأَرْضَ لِلَّه يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ » « 3 » .
بله تفاوتى كه رسول خدا ( ص ) با ساير افراد جامعه دارد اين است كه او صاحب دعوت و هدايت و تربيت است ، « يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِه وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ » « 4 » ، پس آن جناب نزد خداى تعالى متعين است براى قيام بر شان امت ، ولايت و امامت و سرپرستى امور دنيا و آخرتشان ، ما دام كه در بينشان باشد .
ليكن چيزى كه در اينجا نبايد از آن غفلت ورزيد ، اين است كه اين طريقه و رژيم از ولايت و حكومت و يا بگو امامت بر امت غير رژيم سلطنت است ، كه مال خدا را غنيمت صاحب تخت و تاج و بندگان خدا را بردگان او دانسته ، اجازه مىدهد هر كارى كه خواست با
هامش
( 1 ) محمد جز پيامبرى نيست ، قبل از او پيامبرانى بودند و در گذشتند ، آيا اگر او بميرد و يا كشته شود به عقب و وضع سابق خود بر مىگرديد ؟ و كسى كه به وضع سابق خود بر گردد به خدا هيچ ضررى نمىزند ، و كسى كه قدردان دين خدا باشد خدا شاكران را پاداش خواهد داد ؟ « سوره آل عمران آيه : 144 » .
( 2 ) من عمل هيچ يك از شما را كه بجا مىآوريد بىاجر نمىگذارم ، چه مرد و چه زن ، چون همه از هميد . « سوره آل عمران آيه 195 » .
( 3 ) خداى تعالى زمين را به هر كس از بندگانش كه بخواهد ارث مىدهد ، و سرانجام نيك از آن مردم با تقوا است . « سوره اعراف آيه : 128 » .
( 4 ) آيات خدا را بر آنان بخواند ، و تزكيه شان كند ، و كتاب و حكمتشان بياموزد . « سوره جمعه آيه 2 » .