و بهترين راه براى دانشمندى كه بخواهد در اين باب اطلاعاتى كسب كند اين است كه نخست سيره رسول خدا ( ص ) را مورد مطالعه و دقت قرار دهد ، بطورى كه هيچ گوشه از زندگى آن جناب از نظرش دور نماند ، آن گاه برگردد تمامى آياتى كه در مورد اخلاق و قوانين راجع به اعمال ، يعنى احكام عبادتى و معاملاتى و سياسى و ساير روابط و معاشرات اجتماعى را مورد دقت قرار دهد ، چون اگر از اين راه وارد شود دليلى از ذوق قرآن و تنزيل الهى در يكى دو جمله انتزاع خواهد كرد كه لسانى گويا و كافى و بيانى روشن و وافى داشته باشد ، آن چنان گويا و روشن كه هيچ دليلى ديگر آن هم در يك جمله و دو جمله به آن گويايى و روشنى يافت نشود .
در همين جا نكته ديگرى است كه كاوشگر بايد به امر آن اعتنا كند و آن اين است كه تمامى آياتى كه متعرض مساله اقامه عبادات و قيام به امر جهاد و اجراى حدود و قصاص و غيره است خطابهايش متوجه عموم مؤمنين است نه رسول خدا ( ص ) به تنهايى ، مانند آيات زير : « وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ » « 1 » ، « وَأَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّه » « 2 » ، « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ » « 3 » ، « وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ » « 4 » ، « وَجاهِدُوا فِي سَبِيلِه » « 5 » « وَجاهِدُوا فِي اللَّه حَقَّ جِهادِه » « 6 » ، « الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما » « 7 » ، « وَالسَّارِقُ وَالسَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما » « 8 » ، « وَلَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ » « 9 » ، « وَأَقِيمُوا الشَّهادَةَ لِلَّه » « 10 » « وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّه جَمِيعاً وَلا تَفَرَّقُوا » « 11 » ، « أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيه » « 12 » ،
هامش
( 1 ) نماز راى به پا داريد . « سوره نساء آيه : 76 » .
( 2 ) و در راه خدا انفاق كنيد . « سوره بقره آيه : 195 » .
( 3 ) روزه بر شما واجب شد . « سوره بقره آيه : 183 » .
( 4 ) بايد از شما طايفه اى به وظيفه دعوت به خير و امر به معروف و نهى از منكر قيام كنند . « سوره آل عمران آيه : 104 » .
( 5 ) در راه او جهاد كنيد . « سوره مائده آيه : 35 » .
( 6 ) در راه خدا جهادى كه شايسته جهاد در راه او باشد بكنيد . « سوره حج آيه : 78 » .
( 7 ) به هر يك از زن و مرد زناكار صد تازيانه بزنيد . « سوره نور آيه : 2 » .
( 8 ) مرد و زن دزد راى دست ببريد . « سوره مائده آيه : 38 »
( 9 ) براى شما در قصاص حياتى وصف ناپذير است . « سوره بقره آيه : 179 » .
( 10 ) شهادت راى به خاطر خدا به پاى بداريد . « سوره طلاق آيه : 2 » .
( 11 ) به ريسمان خدا چنگ بزنيد و متفرق مشويد . « سوره آل عمران آيه : 103 » .
( 12 ) اينكه دين راى به پا بداريد و در آن تفرقه نيندازيد . « سوره شورا آيه : 13 » .