نسبتى است كه هر مردى به خانه خود دارد ، او مىتواند در قلمرو حكومت ولايتش همان تصميمى را بگيرد كه صاحب خانه در باره خانه اش مىگيرد ، همان تصرفى را بكند كه او در خانه خود مىكند ، پس والى حق دارد در باره امورى از شؤون مجتمع تصميم بگيرد ، چه شؤون داخل مجتمع و چه شؤون خارج آن ، چه در باره جنگ باشد و چه در باره صلح ، چه مربوط به امور مالى باشد و چه غير مالى ، البته همه اينها در صورتى است كه اين تصميمگيريها به صلاح حال مجتمع باشد و با اهل مملكت يعنى مسلمانان داخل و ساكن در قلمرو حكومت مشورت كند ، هم چنان كه خداى تعالى در آيه شريفه : « وَشاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّه » « 1 » ، هم به ولايت حاكم كه در عصر نزول آيه ، رسول خدا ( ص ) بوده اشاره دارد ، و هم به مساله مشورت ، همه اينها كه گفته شد در باره امور عامه بود .
و در عين حال امورى بود جزئى مربوط به عموم افراد جامعه ، و امور جزئى با دگرگون شدن مصالح و اسباب كه لا يزال يكى حادث مىشود و يكى ديگر از بين مىرود دگرگون مىشود و اين گونه امور ، غير احكام الهيه است كه كتاب و سنت مشتمل بر آن است چون احكام الهى دائمى و به مقتضاى فطرت بشر است و نسخ راهى به آن ندارد ( هم چنان كه حوادث راهى به نسخ بشريت ندارد ) كه بيان تفصيلى آن جايى ديگر دارد .
12 - رهبر جامعه اسلامى چه كسى است و چگونه روشى دارد ؟
در عصر اول اسلام ولايت امر جامعه اسلامى به دست رسول خدا ( ص ) بود و خداى عز و جل اطاعت آن جناب را بر مسلمين و بر همه مردم واجب كرده بود ، و دليل اين ولايت و وجوب اطاعت ، صريح قرآن است .
به آيات زير دقت فرمائيد : « وَأَطِيعُوا اللَّه وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ » « 2 » و آيه : « لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللَّه » « 3 » ، و « النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ » « 4 » ، و « قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّه فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّه » « 5 » ، و آيات بسيارى ديگر كه هر يك بيانگر قسمتى از شؤون ولايت عمومى در مجتمع اسلامى و يا تمامى آن شؤون است .
هامش
( 1 ) « سوره آل عمران آيه : 159 » .
( 2 ) خدا و رسول را اطاعت كنيد . « سوره تغابن آيه : 12 » .
( 3 ) تا در بين مردم طبق آنچه خدا نشانت مىدهد حكم كنى . « سوره نساء آيه : 105 » .
( 4 ) پيامبر اختيارش نسبت به مؤمنين از خود ايشان بيشتر است . « سوره احزاب آيه : 6 » .
( 5 ) بگو ، اگر دوستدار خدا هستيد مرا پيروى كنيد ، تا خدا هم شما را دوست بدارد . « سوره آل عمران آيه : 31 » .