استفاده مىكنيم كه مىفرمايد : « وَما كانَ النَّاسُ إِلَّا أُمَّةً واحِدَةً فَاخْتَلَفُوا » « 1 » .
و نيز مىفرمايد : « كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً ، فَبَعَثَ اللَّه النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ ، وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ ، لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا » « 2 » ، چون اين دو آيه ، چنين خبر مىدهد كه انسان در قديمترين عهدش امتى واحده و ساده و بىاختلاف بوده ، سپس ( بخاطر همان غريزه استخدام كه گفتيم ) اختلاف در بين افرادش پيدا شد و اختلاف هم به مشاجره و نزاع انجاميد ، لذا خداى تعالى انبيا را بر انگيخت و با آنان كتاب فرستاد ، تا به وسيله آن كتاب اختلافها را بر طرف كنند ، و دوباره به وحدت اجتماعيشان برگردانند ، و اين وحدت را به وسيله قوانينى كه تشريع فرموده حفظ كنند .
و نيز در آيه « شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً ، وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ ، وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى ، أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيه » « 3 » خبر مىدهد كه : و با اين كلام خود خبر داده از اينكه رفع اختلاف از بين مردم و ايجاد اتحادشان در كلمه ، تنها و تنها از راه دعوت به اقامه دين و اتحادشان در دين واحد ، تحقق مىيابد ، پس تنها دين است كه ضامن اجتماع صالح آنان است .
و آيه نامبرده همين دعوت را ( يعنى دعوت انسانهاى اوليه را به اجتماع و اتحاد ) به صورت دعوت به اقامه دين و متفرق نشدن مردم در آن پيشنهاد كرده ، پس تنها ضامن اجتماع صالح دين است .
و اين آيه - بطورى كه ملاحظه مىفرمائيد اين دعوت را ( يعنى دعوت به اجتماع و اتحاد را ) از نوح ع حكايت كرده كه قديمترين انبيا صاحب كتاب و شريعت است و بعد از آن جناب از ابراهيم و آن گاه از موسى و سپس از عيسى ع حكايت كرده ، با اينكه در شريعت نوح و ابراهيم ع عدد انگشتشمارى از احكام تشريع شده بود و از اين چهار پيامبر ( كه نام برده شده ) موسى ع شريعتى وسيعتر آورده و بطورى كه قرآن كريم خبر
هامش
( 1 ) انسانها در آغاز ، همه يك امت بودند ، بعدها اختلاف كردند . « سوره يونس آيه : 19 » .
( 2 ) مردم همه يك امت بودند ، سپس خداى تعالى انبيا را ( كه كارشان وعده و وعيد دادن است ) مبعوث فرمود و كتاب به حق را با آنان نازل فرمود تا بين مردم در آنچه كه در آن اختلاف مىكنند داورى كند . « سوره بقره آيه : 213 » .
( 3 ) براى شما مسلمانان از مسائل اصولى دين همان را تشريع كرده كه به نوح توصيه اش كرده بود ، و آنچه به تو وحى كرديم و ابراهيم و موسى و عيسى را به رعايت آن سفارش نموديم اين بود كه دين را اقامه كنيد ، و در دين متفرق نشويد . « سوره شورا آيه : 13 » .