بحث كنند ! ، بعد از بگومگوها و جر و بحثهاى بسيار ، به اين نتيجه رسيدند كه بله زن نيز انسان است اما نه چون مرد انسانى مستقل ، بلكه انسانى است مخصوص خدمت كردن بر مردان ، و نيز در انگلستان تا حدود صد سال قبل زن جزء مجتمع انسانى شمرده نمىشد ، و خواننده عزيز اگر در اين باب به كتابهايى كه در باره آراء و عقايد و آداب ملتها نوشته شده مراجعه كند به عقايدى عجيب بر مىخورد .
بحث روايتى
در الدر المنثور است كه ابو نعيم در كتاب حليه خود از ابن عباس روايت آورده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : در خلق خدا تفكر كنيد ولى در خود خدا تفكر مكنيد « 1 » .
مؤلف قدس سره : در الدر المنثور اين معنا را به طريقى ديگر از عده اى از صحابه از قبيل عبد اللَّه بن سلام و ابن عمر از آن جناب نقل كرده ، و از طرق شيعه « 2 » نيز اين روايت نقل شده ، و منظور از تفكر در خود خدا و يا بنا به روايتى ديگر تفكر در ذات خدا ، تفكر در كنه ذات او است كه خود خداى تعالى در كلام مجيدش فرمود : « وَلا يُحِيطُونَ بِه عِلْماً » « 3 » يعنى خلق نمىتواند احاطه علمى به خدا پيدا كند ، ( دليلش هم بسيار بديهى است و آن اين است كه مخلوق گنجايش درك خالق را ندارد ، او در باره خدا هر تصورى بكند مخلوق خودش است نه خالقش ) ، و اما صفات خداى تعالى قرآن كريم بهترين شاهد است بر اين كه مىتوان خداى تعالى را از راه صفاتش شناخت ، و نه تنها مىتوان بلكه در آياتى بسيار تشويق به اين كار نيز شده است « 4 » .
و در همان كتاب است كه ابو الشيخ در كتاب عظمت از ابى هريرة روايت آورده كه گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : يك ساعت تفكر و انديشيدن از شصت سال عبادت كردن بهتر است « 5 » .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ج 2 ص 110 .
( 2 ) الكافى ج 1 ص 92 باب النهى عن الكلام فى الكيفية و توحيد صدوق ص 454 باب النهى عن الكلام و الجدال و المراء فى اللَّه عز و جل .
( 3 ) « سوره طه آيه : 110 » .
( 4 ) الدر المنثور ج 2 ص 110 .
( 5 ) الدر المنثور ج 2 ص 111 .