اين آيه گفته است : مربوط به روز احد است ، كه مسلمين دچار آن كشته ها و زخمىها شدند ، در آن گير و دار از يكديگر سراغ رسول خدا ( ص ) را گرفتند ، اين يكى به آن ديگرى گفت : محمد كشته شد ، بعضى هم اضافه مىكردند كه اگر او پيغمبر بود كشته نمىشد ، ولى بعضى از بلند پايگان از اصحاب رسول خدا گفتند : شما بايد در راهى كه پيامبرتان قتال كرد قتال كنيد ، تا خداى تعالى يا فتح را نصيبتان كند ، و يا به آن جناب ملحق شويد و براى ما نقل كردهاند كه مردى از مهاجرين به مردى از انصار بر خورد كه در خون خود مىغلطيد ، به او گفت : اى فلانى هيچ مىدانى كه محمد كشته شد ؟ او در پاسخش گفت اگر محمد كشته شد وظيفه رسالت خود را انجام داد ، شما هم بايد در دفاع از دينتان قتال كنيد و در اين باره بود كه خداى تعالى آيه زير را نازل كرد كه : « وَما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِه الرُّسُلُ أفَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ ؟ » يعنى آيا مرتد مىشويد ، و بعد از ايمان به كفر بر مىگرديد ؟ « 1 » .
و در همان كتاب است كه ابن جرير از سدى روايت كرده كه گفت : در روز احد اين شايعه در بين مسلمانان منتشر گرديد كه : رسول خدا ( ص ) كشته شد ، يكى از آن عده كه ( در پشت صخره كوه پنهان شده بودند ) گفت : اى كاش كسى را ميداشتيم و نزد عبد اللَّه بن ابى مىفرستاديم و او از ابى سفيان براى ما امان مىگرفت ، آن گاه فرياد زد : هان اى مردم مهاجر ، معطل چه هستيد ؟ محمد كشته شد ! به سوى قوم مكى خود ( يعنى لشكر ابى سفيان ) برگرديد ، و گرنه مىآيند و شما را مىكشند ، انس بن نضر فرياد زد : اى مردم ، اگر محمد ( ص ) كشته شد پروردگار محمد زنده است ، پس در همان راهى كه رسول خدا ( ص ) قتال كرد شما هم قتال كنيد . . . و سپس ادامه داد : خدايا من از آنچه اين مردم مىگويند نزد تو عذر مىخواهم و از پيشنهادى كه مىكنند بيزارى مىجويم ، آن گاه شمشيرش را محكم به دست گرفت و حمله كرد تا كشته شد ، و خداى تعالى آيه : « وَما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ . . . » را در اين باره نازل فرمود « 2 » .
مؤلف قدس سره : اين معانى به طرق بسيارى ديگر روايت شده است . و در كافى از امام باقر ع روايت كرده كه فرمود : ( در جنگ احد ) على ع شصت و يك جراحت بر داشت ، و رسول خدا ( ص ) ام سليم و ام عطيه را مامور كرد تا او را
هامش
( 1 ) الدر المنثور ج 2 ص 80 .
( 2 ) الدر المنثور ج 2 ص 80 .