غياث الدّين منصور بسيار مورد توجه شاه بود ووى در اين زمان پس از پدرش سيّد سند وجلال الدّين دوانى كه هر دو از دنيا رفته بودند ، أستاذ مطلق اين حوزه محسوب مىشد ، لذا شاه در دعوت أو به دربار اصرار فراوان داشت .
سرانجام در سال 936 ه مجددا از سوى شاهطهماسب كه تقريبا شانزدهساله شده بود به دربار دعوت شد تا اين بار مستقلا مقام صدارت را عهدهدار باشد . غياث الدّين منصور نيز اين سمت را پذيرفت وتا سال 938 ه به مدّت 2 سال متصدى اين مقام بود . « 1 »
پس از گذشت چند سال ، اين تجربهء موفق دولت ونيز مسائل ومقاصد سياسي ديگر سبب شد كه علماى شيعهء عربزبان در مناطق شيعهنشين مانند : لبنان وجبل عامل نيز مورد توجه قرار گيرند . حوزههاى لبنان ونجف سألها مركز تشيع بوده وفرهنگ شيعي در آنجا غناي كاملى يافته بود .
به گزارش أحسن التواريخ :
در آن أوان از مسائل مذهب حق جعفري وقواعد وقوانين ائمهء اثنى عشرى اطلاعى نداشتند زيراكه از كتب فقه اماميه چيزى در ميان نبود وتنها جلد أول از كتاب قواعد الاسلام ، از جمله تصانيف سلطان العلماء المتبحرين حلّى ، در دست بود كه شريعتپناه ، قاضى نصر اللّه زيتونى داشت وازروى آن تعليم وتعلم مسائل ديني مىنمودند . . . « 2 »
به لحاظ اينكه ، دولت صفوى ، تقويت فقه وفقاهت شيعي را يكى از أهداف خود برمىشمرد واين امر با ظاهرسازى وظاهرگرائى شاهان صفوى وقشون قزلباش نيز تطبيق كامل داشت ، فقهاى شيعهء جبل عامل ونجف نيز در شمار مدعوين دربار قرار گرفتند .
شاهطهماسب ، با ارسال صله براي مجتهدين بزرگى چون شيخ على كركى ( محقق كركى ) وشيخ إبراهيم قطيفى ايشان را به إيران دعوت كرد ، شيخ إبراهيم بنا بر وظيفهاى كه تشخيص داده بود ، صله را رد كرد وگفت : حاجتي به آن ندارم . اما شيخ على كركى ضمن قبول صله ، در اعتراض به شيخ إبراهيم گفت :
خطا كردى زيرا به ترك تأسى امام ، يا حرام مرتكب شدهاى يا مكروه . امام حسن عليه السّلام جوائز معاوية را قبول كرد ، نه تو بالاتر از امام عليه السّلام هستى ونه اين سلطان بدتر از معاوية . « 3 »
در هر حال ، در سال 938 ه ، شيخ علي بن عبد العال كركى عاملي از عراق به تبريز
هامش
( 1 ) . بزرگان شيراز ، رحمت اللّه مهراز ، 17 .
( 2 ) . أحسن التواريخ ، حسن بيك روملو ، 61 .
( 3 ) . روضات الجنّات ، محمّد باقر موسوى خوانسارى ، 1 / 25 .