و مشرب اينان اينست كه : « إِنَّه لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ لا يَمَسُّه إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ » « 1 » آنان مىگويند تا حسّ نباشد آگاهى نيست و اينان مىفرمايند تا صفاى ضمير و طهارت دل نباشد نيل به معارف ميسّر نيست براى آنان آكادمى ضرورى مينمايد و براى اينان تهذيب نفس ، كه : « إِنَّما يُرِيدُ اللَّه لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً » « 2 » .
و نكتهء اساسى درباره قرآن كريم اينست كه چون اين كتاب تجلَّى خداوند بىچون و بىمثل است قهرا همانند نخواهد داشت و شناخت او همانند معرفت ديگر كتابها نمىباشد :
« ان كلام البارئ سبحانه لا يشبه كلام الخلق كما لا يشبه افعاله افعالهم »
« 3 » و شناخت اين طبقهء ممتاز همانست كه در زبان پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله آمده
« . . . لن يفترقا حتّى يردا على الحوض . . . »
« 4 » چون عارف و معروف هر دو به يك حقيقت كه همان حق محض است مرتبطند
« . . . هما حبل اللَّه ممدود بينكم و بين اللَّه تعالى . . . »
« 5 » و خطاب و مخاطب هر دو به يك متكلم وابستهاند لذا :
« انما يعرف القرآن من خوطب به »
« 6 » بدين جهت از اين اولياى الهى هنگام تلاوت هر آيه ذكرى مناسب با محتواى همان آيه مانند تلبيه يا اعتراف يا شهادت نقل شده است « 7 » و برجسته ترين مقامى كه در قرآن كريم براى انسان يادآورى شده از آن اين گروه كه همان « وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ » « 8 » مىباشند خواهد بود ، چه اينكه حضرت امام باقر عليه السّلام فرمود
« . . . و لنا كرائم القرآن »
« 9 » .
بهترين شناخت قرآن بعد از معرفت عميقانه طبقهء اول همانا شناخت گروه دوم است كه با مشاهدهء آيات انفسى قرآن به سوى اين هدف و الا جذب شدهاند و با كشش قرآن وارد درياى بىكران او گشتهاند ، چون شناگرى كه به همراه موج درياى طوفنده چندگامى وارد دريا مىشود نه با كوشش خود وارد شود كه اقيانوس سهمگين به كوشش
هامش
( 1 ) سورهء واقعه آيه 78 .
( 2 ) سورهء احزاب آيه 34 .
( 3 ) بحار ط بيروت ج 89 ص 107 و ج 90 ص 9 .
( 4 ) بحار ط بيروت ج 89 ص 103 .
( 5 ) بحار ط بيروت ج 89 ص 102 .
( 6 ) وسائل الشيعة ج 18 ص 136 .
( 7 ) بحار ط بيروت ج 89 ص 220 - 217 .
( 8 ) سورهء واقعه آيه 11 .
( 9 ) بحار ط بيروت ج 89 ص 114 .