الفصل الحادي والعشرونفي مقولتي أن يفعل و أن ينفعل
مقولهء أن يفعل و ان ينفعل
متن
أمّا الأوّل فهو هيأةٌ غيرُ قارّةٍ حاصلةٌ . . . وتبرُّد المتبرِّد ما دام يتبرّد .
ترجمه
مقولهء أن يفعل عبارت است از هيئت غيرقارى كه حاصل مىشود براى شىء مؤثر از تأثير گذارى او ( در متأثر ) مادامى كه تأثير مىگذارد ، مانند حرارت بخشى گرم كننده مادامى كه گرما مىبخشد و سرمابخشى شىء سرد كننده مادامى كه سرما مىبخشد .
مقولهء أن ينفعل عبارت است از هيئت غيرقارى كه حاصل مىشود براى متأثر مادامى كه تأثير مىپذيرد ، مانند گرم شدن شىء گرم شونده مادامى كه گرم مىشود و يا سرد شدن شىء سردشوند ، مادامى كه سرد مىشود .
شرح
هيأت تأثير گذارى مؤثر در متأثر و هيئت تأثيرپذيرى متأثر از مؤثر در أثناى تأثيرگذارى و تأثيرپذيرى ، به ترتيب مقولهء أن يفعل و أن ينفعل ناميدهمىشود . كترى آبى را فرض مىكنيم كه بر روى چراغ گاز قرار گرفته است . تا زمانى كه شعلهء چراغ ،