الفصل السادس عشرفي الإضافة وفيه أبحاث
معناى نسبت مقولات و دليل نخست
متن
البحث الأوّل : في معنى نسبيّة المقولات . . . مقولةً ولا داخلةً تحت مقولةٍ .
ترجمه
قبلًا دانستى « 1 » كه هفت مقوله از ميان مقولات ، اعراض نسبى هستند . آنها عبارتند از : مقولهء اضافه ( هيئت نسبت متكرر دو شىء به يكديگر ) أين ( هيئت نسبت شىء به مكان ) متى ( هيئت نسبت شىء به زمان ) وضع ( هيئت نسبت اجزاء به يكديگر و به خارج ) جده ( هيئت تلبّس ) أن يفعل ( هيئت حاصل از تأثيرگذارى شىءِ ) أن ينفعل ( هيئت حاصل از تأثر شىءِ ) .
معناى نسبيت مقولات ياد شده اين هست كه اينها ، هيئتهايى هستند كه قائم به موضوعات خود مىباشند . اين هيئتها ناشى مىشوند از نسبت هايى كه در موضوعاتشان وجود دارد . نپه اين كه مقولات ياد شده عين آن نسبتهاى وجودى هستند ، زيرا همانطور كه در بحث وجود رابط و مستقل گذشت « نسبت » يك رابط مىباشد كه موجود در غير هست . از خود هيچ استقلالى ندارد ، و
هامش
( 1 ) . فصل اول از همين مرحله