نظير بوسه و لمس و نگاه نامشروع هم كه مقدمات آميزشهاى نامشروع است بايد مورد احتراز قرار گيرد : و اين حديث دلالت دارد كه ترك حرام از عبادات بلكه از افضل عبادات است و اينكه اين دو نوع عفت ( عفت شكم و دامن ) از افضل عبادات است چون دشوارترين كارها است .
2 - كافى از محمد بن يحيى . . . حضرت باقر عليه السّلام فرمود برترين عبادتها عفت شكم و فرج است .
3 - كافى از عده مشايخ . . . از عبد اللَّه قداح از حضرت صادق از امير مؤمنان عليهما السّلام كه فرمود عفاف افضل عبادات است .
بيان ممكن است منظور از عفاف در اينجا شامل ترك جميع انواع محرمات باشد .
4 - كافى . از عده مشايخ . . . از ابى بصير كه شخصى خدمت حضرت باقر عليه السّلام عرض كرد . كه اعمال نيك من خيلى ضعيف و روزهء استحبابى من كم و اندك است ولى اميد است كه اين حالت را داشته باشم كه جز غذاى حلال نخورم . حضرت فرمود كدام كوشش و عبادتى است كه افضل و برتر از عفت شكم و فرج باشد .
( اى الاجتهاد افضل من عفه بطن و فرج ؟ ) بيان اجتهاد يعنى كمال كوشش و جديت براى كارى و مقصود در اينجا يعنى سعى و كوشش فراوان در اطاعت الهى .
5 - كافى از على از پدرش از نوفلى از سكونى از حضرت صادق عليه السّلام كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود .
اكثر ما تلج به امتى النار الأجوفان البطن و الفرج .
بيشترين چيزى كه بوسيلهء آن امت من بدوزخ ميروند آن دو عضو مجوف و ميان - تهى انسان است يعنى شكم و فرج : و با همين سند آمده كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود . سه چيز است كه بر امت اسلامى بعد از درگذشت خود خائف و بيمناكم 1 - ضلالت و انحراف پس از شناخت حقيقت و معرفت 2 - فتنهها و حوادث گمراهكننده 3 - شهوات و تمايلات شكم و فرج .
بيان . ما تلج يعنى داخل مىشود . در نهايه گفته اجوف يعنى آنچه كه داراى جوف و ميان تهى است كه در حديث آمده كه جوف و آنچه را كه در خود جاى ميدهد فراموش نكنيد يعنى شكم و آن خوردنى و آشاميدنىها كه داخل آن شده و در آنجا جمع مىشود .
و گفته شده كه منظور از جوف دل و قلب است و آنچه كه از معارف و شناخت الهى كه در خود ميگنجاند و جاى ميدهد و گفته شده مقصود از جوف شكم و فرج است هر دو كه حديث
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — صفحة 272
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٢٧٢