نكند و خوف و ترست از او تا حدى باشد كه تو را از رحمتش مايوس و نااميد نسازد .
40 - امالى صدوق ابن متوكل . . . از حماد از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود : در وصاياى لقمان به پسرش چنين آمده است : اى پسرك از خداى خود بگونهاى بترس كه اگر فرضا ثواب و طاعت جن و انس را داشته باشى باز هم بترس كه تو را عذاب كند و همين طور رجاء و اميدت به خدا بگونهاى باشد كه اگر بر فرض گناه جميع جن و انس را داشته باشى باز هم اميد برحمت و مغفرتش داشته باش . اقول - در باب مواعظ لقمان همين حديث با سندهاى ديگر گذشت .
41 - معانى الاخبار از پدر خود . . . از حضرت صادق عليه السّلام كه فرمود : كسى كه داراى خوف باشد همين ترس زبان او را از گفتار باز ميدارد .
42 - تفسير قمى از پدر خود از ابن ابى عمير از ابن حجاج كه گويد به حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم . مردم حديثى در باره آخرين فردى كه فرمان رهسپار شدن بدوزخ در حق او صادر مىشود نقل ميكنند . حضرت فرمود آن طورى كه آنها ميگويند نيست و آن حديث چنين است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله كه فرمود : روز قيامت به آخرين كسى كه دستور ورود بدوزخ صادر مىشود هنگام اجراء دستور آن بنده توقف و التفات و توجهى به خدا مينمايد . خداوند جبار بملائكه موكل ميفرمايد : برگردانيد اين شخص را پس از برگرداندن خداوند به آن بنده خطاب مينمايد كه بچه مناسبت التفات و توجه نمودى ؟ عرض مىكند خدايا چون گمان من اين چنين نبود . خداى مهربان ميفرمايد پس گمان تو چگونه بود ؟ عرض مىكند خدايا من به تو حسن ظن داشتم و گمان و اميد بمغفرت تو داشته و توقع داشتم مرا در بهشت جايگزين فرمائى . خداوند جبار ميفرمايد : اى ملائكه و مامورين امن بعزت و جلال خود و بنعمتهاى ارزنده و بلندى مقام و ارتفاع رتبهام سوگند اين بنده گنهكار يك لحظه هم گمان خوب نسبت به من نداشت و اگر يك لحظه حسن ظن و اميد خير از من داشت من او را به آتش نمىترساندم . همين دروغ . و ادعايش را امضاء نموده و او را داخل بهشت نمائيد . سپس حضرت فرمود . هر بندهاى گمان خوب و اميد خير از خدا داشته باشد خدا را با همان لطف در كنار اميدش خواهد يافت و همين است مضمون آيه شريفه كه فرموده :
وَ ذلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِي ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ أَرْداكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ
( فصلت 23 ) اين كيفر مطابق گمانى است كه شما در حق خدا داشتيد و همين سوء نيت و گمان بد شما ، شما را پست و خوار نمود و در نتيجه از زيانكاران شديد .
43 - ثواب الاعمال از پدر خود . . . از ابن ابى عمير با اختلاف مختصرى همين حديث را نقل كرده و در بابى كه عنوانش اين است ( باب آنچه از رحمت خداوندى در