و زحمت از آنان و احوالپرسى از مريضان آنها و تشييع جنازهء آنها و عاريه دادن اسباب و اثاثيه به آنان و بحث و اختلافى كه راجع به فقير و مسكين هست كه آيا كدام يك از اين دو گروه مستمندتر است بعدا خواهد آمد و در ميان همسايگان فقير و مسكين را مخصوصا نام برده از اين نظر است كه رعايت حال آنها مهمتر است و گر نه همسايه دارى بطور كلى لازم است و در امالى
( تعاهد الجيران )
است
( و الغارمين قرض دارها )
يا عطف بر فقراء و يا عطف بر جيران است
( و كانوا امناء عشائرهم )
يعنى شيعيان را امين خود ميدانستند و در تمام اشياء از مال و ناموس و نگهدارى اسرار اطمينان به آنان داشتند عشائر جمع عشيره است به معناى قبيله و فاميل است و در امالى صدوق و غير آن عبارت حديث اين طور است
( فقال جابر يا ابن رسول اللَّه لست اعرف احدا بهذه الصّفة )
هيچ كس را به اين صفت نميشناسم .
لا تذهبن بك المذاهب
يعنى راهها و روشهاى مختلف تو را مغرور نكند و بباطل و رها كردن عمل نيفكند
حسب الرّجل ان يقول
اين جمله از نظر تركيب بندى مانند حسبك درهم يعنى يك درهم ترا كافى و بس است البته در اين جمله از حديث استفهام و حرف سؤال در تقدير هست ( احسب الرجل ) بعنوان انكار و قبول نكردن مطلب سؤال مىكند حضرت از جابر آيا همين مقدار كافى است كه بگويد دوست دارم على عليه السّلام را يعنى اين حرف تنها ابدا كافى نيست
( فعّالا )
يعنى بر طبق اعتقاد خود ( كه بايد در تمام كارها از پيشوايان بزرگ دين و ائمه عليهم السّلام پيروى و متابعت نمود ) فعال و پركار نباشد ؟ و اين جمله در نسخه امالى صدوق نيست
( فرسول اللَّه . . . )
ظاهر اين جمله معترضه بودن ( در اثناى سخن جملهاى گفته شود كه با مطالب قبلى و بعدى بىارتباط باشد ) است ولى در امالى شيخ صدوق ( و رسول اللَّه به او او بجاى فاء ) آمده است و اين طور بهتر است كه جمله و رسول اللَّه جمله حاليه باشد و طبق هر دو نسخه ( با فاء يا واو ) احتمال دارد اين جمله عطف بر احب باشد و تتمه مضمون گفتار فاعل
( قال )
باشد و فاعل قال مخالف و سنى باشد خلاصه معنا چنين مىشود شما شيعيان را ادعاى دوستى على را داريد بدون عمل و محتوى . اگر مخالف شما بگويد من رسول اللَّه را دوست دارم و آن حضرت هم كه از على برتر است همانطور كه شما شيعيان دلخوش و دلگرم به محبت على عليه السّلام هستيد من اعتماد و دلگرمى بمحبت رسول خدا دارم . شما نميتوانيد او را مجاب و محكوم نمائيد چون اگر شما به آن شخص بگوئيد كه دوستى با رسول خدا با اينكه در مسأله وصايت و خلافت مخالف رسول خدا باشيد اصلا سودى ندارد ممكن است فورا در مقام پاسخ بشما اعتراض نموده و بگويد براى شما هم دوستى على سودى ندارد در صورتى كه در افعال و اقوال در كردار و گفتار
بحار الأنوار (ج67 و 68) (فارسى) — صفحة 99
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٩٩