مستقر شدند امور كمپانى فرانسوى رونق و سروسامان يافت . دانماركىها در ترانكوبار سكنى گزيده بودند . امّا آنان بيشتر به فعاليت تبليغ دين مسيح مىپرداختند تا امور بازرگانى . اين نخستين يورش فرهنگى محسوس اروپاى پروتستان به هند بود كه موجب پيدايش شخصيت جذاب فردريك كريستين شوارتز « 1 » در صحنهء جنوب هندوستان شد . هيچ اثر ديگرى از اين حمله به جا نماند . تعداد هندوانى كه از اين ماجرا آگاه شدند بسيار ناچيز بود .
امپراتور فرانسه يك بار ديگر بخت خود را در هند آزمود . اين بار از راه كشورهاى هلند و بلژيك امّا شركتى كه به اين قصد تشكيل شده بود ، كمپانى اوستند ، ديرى نپاييد و به روز سياه نشست .
اروپاييانى كه در آن عصر با هند سر و كار پيدا كردند به هيچوجه محدود به شركتهاى رسمى نبودند . فراوان بودند اروپاييانى كه به انواع بهانهها در اطراف و اكناف هند به سر مىبردند . فراوان بودند كسانى كه براى سياحت بدانجا مىآمدند . پارهاى به هند آمده بودند تا خدمات خود را بفروشند .
پيشكسوت تمام آنان فرانسوا برنيه « 2 » بود كه به خدمت دانشمند خان مغول درآمد . تراورنيه « 3 » جواهر فروش ، كه بهترين توصيف را از تخت طاووس بهجا گذاشته ، براى خريد و فروش جواهر به هند آمده بود . جملى كارى « 4 » پزشك كه نوشتههاى او ، در توصيف سلطنت اورنگزيب ، يكى از آثار كلاسيك آن عصر است . بعضى هنرمند بودند مانند اوستين بوردو « 5 » كه منبتكارىهاى تخت سلطنتى دهلى از آثار اوست ، ياژرونيمو و رونو كه با بناى تاج محل ارتباط داشت . شاهان مغول همانگونه كه با آغوش باز از شعراى بيگانه استقبال مىكردند پذيراى هر هنرمند خارجى نيز بودند تا بر افتخارات خود
هامش
( 1 ) .Fredrick Chritian Swarts( 2 ) .Francois Berner( 3 ) .Travernier( 4 ) .Gemelli Cari( 5 ) .Austin Burdeaux