روبروى يكديگر قرار گرفتند . اين دو جنگ كه كاملا منشأ اروپايى داشت ، نقطهء عطفى در تاريخ سياسى هند امروزى شد . در جنگ اولى رقابت سادهاى وجود داشت ميان دو شركت انگليسى و فرانسوى كه مورد حمايت دولتهاى خود بودند . در سال 1746 حضور ناوگان فرانسوى تصرف مدرس را ممكن ساخت . امّا بروز اختلاف ميان فرانسوىها ، مانع از سقوط قلعهء سنت ديويد شد . در سال 1748 ناوگان انگليسى به صحنه آمد و نوبت حمله به پوند شيرى رسيد كه كارساز نبود . در معاهدهء اكس لاشاپل ، كه در همان سال به امضاء رسيد ، مدرس را فرانسوىها با جزيرهء كيپ پرتون در آمريكاى شمالى معاوضه كردند . به ظاهر وضع به همان ترتيب سابق برگشت ، امّا در عمل دو تغيير مهم حاصل شد . هر دو طرف به اهميت و قدرت پياده كردن توپخانهء كشتىها به خشكى ، با هدف استفاده از آنها براى محاصره پىبردند . دوپليكس فرماندار فرانسوى به فكر استفاده از اين عامل جهت به دست آوردن نفوذ سياسى در داخل هند افتاد . مردى سخت كوش و سياستمدارى چيره دست بود . مىتوانست با بصيرت واقعيتهاى سياسى محل را برآورد كند . اما از سوى ديگر عدم آشنايى او با مسائل نظامى و حساسيت پرخاشگرانهء او ، كه مانع از جلب همكارى اطرافيانش مىشد ، نقاط ضعف او بود . چنان اتفاق افتاد كه در آن مقطع زمانى در اقتدار و نفوذ نظام دكن ، كه از جمله بر كارناتيك و سكنهء اروپايى آن تسلط داشت ، سستى و ضعف راه يافته بود . اين امر بهانهاى شد براى مرحلهء دوم مخاصمه كه مىتوان آن را جنگ شخصى دوپليكس ناميد . در سال 1748 نظام دكن سالخورده ، كه از مردان تربيت شده در مكتب « اورنگزيب » بود ، درگذشت و بر سر فرماندارى كارناتيك نيز رقابت آغاز شد . پشتيبانى فرانسويان چنان با آسانى و راحتى موجب ناكامى نامزد نظام دكن جديد براى فرماندارى كارناتيك شد كه دوپليكس وسوسه شد از اين هم جلوتر برود . پس از قتل نظام دكن تازه به سلطنت رسيده دوپليكس توانست برگزيدهء خود را بر تخت سلطنت حيدرآباد دكن بنشاند و تعدادى سرباز
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 102
مساهمون: روميلا تاپار
ص١٠٢