بودند . كيش جينى و مذهب بودا آشكارا به نظام طبقاتى و كاستها اعتراض نمىكردند ، اما مىتوان آنها را از نهضتهاى غيركاستى به شمار آورد . « 1 » انجام مراسم پرستش و آيينى كيش جينى و مذهب بودا بر خلاف مراسم آيينى - مذهبى برهمنها متضمن خرج و هزينه نبود ؛ از اينرو ، براى طبقات پايين و تهيدست جامعه جذابيت و كشش داشت .
مذهب بودا با نظام سلطنتى عناد نداشت ، اما چون هدف بودا از تعاليم خودش طبقات زيرين و پايين جامعه بود ، براى ابراز مكنونات خود زبان عوامپسند مگدهاى را بر زبان سانسكريت ترجيح داده و پذيرفته بود . پيروان بودا عمدتا از ميان بازرگانان و پيشهوران و كشاورزان بودند . البته بودند برهمنهايى كه به مذهب بودايى گرويده بودند ، اما ديگر اعضاى طبقهء برهمنها آنان را مرتد و منحرف مىدانستند . از ديدگاه نظرى ، آن گروه از كشتريهها كه به مذهب بودا يا جينىها گرويده بودند ، نوعى جمع ضدين محسوب مىشدند ؛ زيرا چگونه ممكن بود كسى از يك سو از طبقه جنگجويان باشد و از سوى ديگر با هرگونه خشونت و خونريزى مخالفت كند . اما آن عده از كشتريهها كه در قبايل جمهورى از كيش بودا طرفدارى مىكردند ، تنها جنگجويان حرفهاى نبودند .
همين الگوى روابط اين دو فرقهء غيرسنتى - كيشبودا و مذهب جينى - با مراكز شهرى و عموما با طبقهء زيردست ، در قرنهاى بعد ، در نهضت بهكتى « 2 » تكرار گرديد . بنيانگذاران و پيشوايان فرقههاى مذهبى اصلاحطلب اغلب از سوى طبقات پايين متمركز در شهرها پشتيبانى مىشدند . تنهء اصلى اعتقادات
هامش
( 1 ) . در سالهاى اخير اين الگو در هندوستان تكرار شده است و انبوه بسيارى از مردم طبقات پايين و كاستهاى محروم به مذهب بودا گرويدهاند . در سال 1951 در هندوستان تنها 2487 نفر بودايىمذهب وجود داشت . اما در سرشمارى 1961 تعداد آنان به 227 ، 250 ، 3 نفر رسيده بود .
دو ميليون نفر از اين بودائيان در ايالت مهاراشترا قرار دارند كه از طبقهء نجسها تلقى مىشوند .
( 2 ) .Bhakti