آيينهاى ودايى است و هركسى از هر طبقه و كاستى مىتوانست به عضويت آن درآيد . زنها نيز مىتوانستند وارد جرگهء آن كيش شوند و به اين علت از جمله نهضتهاى مخالف سنتگرايى شمرده مىشد . محور آيين تانتريك دعا و نمادها و اشكال جادويى و قواعد صوفىمنشانه و پرستش ايزدى مخصوص بود . در اين آيين ، براى بت مظهر مادرى احترام خاص قائل بودند .
مىگفتند حيات از زهدان مادر آغاز مىشود . اين تفكر مربوط مىشد به نظريهء فرقهء شاكتا - شاكتى كه نيروى آفرينش زنانه - شاكتى - را جوهر هرگونه فعل و فعاليت مىپنداشتند . « 1 »
شرط لازم براى پذيرفته شدن تازهگرويدگان ، معرفى آنها توسط يكى از اولياى فرقه بود . مراسم ورود با تناول « پنج م » به اوج خود مىرسيد . اين « پنج م » عبارت بودند از : « ماديا » ( شراب ) ، « ماستيا » ( ماهى ) ، « مامسا » ( گوشت ) ، « مودرا » ( غله ) و « ماتيونا » ( جماع ) . در مرحلهء فرجامين ، طهارت همهكس و همهچيز با يكديگر برابر و يكسان مىشد . لازمهء انجام اينگونه مراسم ، جلسات پنهانى بود . ديگر فرقهها و گروهها آنان را متهم به شهوترانى و هرزگى مىكردند . بههمين دليل همگان اين فرقه را محكوم و مطرود شناختهاند اما در آغاز اعتراضى بود از روى قصد و عمد به آيينهاى سنتى كيش هندوان و نظامى كه برهمنها بر جامعه تحميل كرده بودند . از امتيازهاى جنبى نهضت تانتريك چند اكتشاف شبه علمى بود . به علت علاقه به جادوگرى ، با مواد شيميايى و مخصوصا فلزات آزمايشهايى انجام مىدادند كه در اين راستا كارساز شد . تانتريكها مىگفتند خوردن جيوه همراه با مواد شيميايى ديگر موجب طولانى شدن عمر مىشود . ترديد نبايد داشت كه در
هامش
( 1 ) . اصرار بر اهميت شاكتى و ايزدبانوى مادرى مىتواند قرينهاى باشد كه كيش تانتريك در فرهنگ پيش از آريايىها ريشه داشته است . آنچه موجب تقويت اين نظريه مىشود اين است كه اين فرقه در نقاطى پيدا شد كه اصولا غير آريايى بودند .