وزيران و حوزهء روحانيت به تحقيق با هرگونه قدرت سياسى پيدا كردن اصناف مخالف بودند . با تمام اين احوال در سلطاننشينهاى كوچك ساحلى صنفهاى بازرگانى از نفوذ و قدرت سياسى بىبهره نبودند ؛ زيرا بقاى اين گونه سلطاننشينها به توفيق مالى بازرگانان وابسته بود .
متأسفانه جزئيات معاملات بازرگانى به جا نمانده است . يكى از مزاياى اصناف بازرگانى كه در نقاط مختلف كشور شعبه داشتند ، استفاده از انواع بروات و حوالهها بود كه رواج داشت . از انواع سكه نيز استفاده مىشد .
محدوديتى بر مقدار سكههاى طلاى در گردش وجود نداشت . هرچند از اواخر سدهء يازدهم از خلوص عيار آن كاسته شده بود ، اما در اين معنا اختلاف وجود دارد ؛ زيرا عيار سكهها از جا تا جاى ديگر تفاوت داشت . تفاوت وزن و عيار سكهها كميتههاى طلاى روستاها را مجبور ساخت تا براى طلا و پول طلا ارزشگذارى كنند . در اواخر دورهء چولا بر مقدار سكههاى مسى در گردش افزوده شد . در مناطق روستايى اشياى مورد نياز عامه از طريق تهاتر دادوستد مىشد . در اين نواحى از پول فقط براى بازرگانى با نقاط دوردست و يا كالاهاى بسيار گرانبها ، كه تهاتر آنها مشكل بود ، استفاده مىشد .
مركز فعاليت اجتماعى و اقتصادى ، به خصوص در روستاها ، معبد محل بود . معبد را معمولا شاه بنا مىكرد . دراينصورت معمولا در پايتخت و يا به دربار وابسته بود ، مثل معبد راجاراجاشروان در تنجور يا آنكه معبد از محل نفقه اصناف و بازرگانان در شهر بنا شده بود و بنابراين با بخش مرفه و مسلط مردم جامعه مربوط بود . معابد كوچكتر را روستاها بنا مىكردند . در روستاها طبيعى بود كه معبد مركز فعاليت و توجه باشد ؛ زيرا شوراى ده در آنجا تشكيل مىشد و محل آموزش و پرورش بود و هزينههاى آن را مردم روستا تأمين مىكردند . ساختن معابد بزرگ كه سالها طول مىكشيد پيشهوران را به كار مشغول مىداشت و روابط اقتصادى نقاط معين را ، كه مىبايست مصالح ساختمانى مورد نياز را توليد و فراهم كنند ، دستخوش تغيير مىساخت .
تاريخ هند ( فارسى ) — صفحة 284
مساهمون: روميلا تاپار
ص٢٨٤