لااقل آن اندازه رحم داشته باش توسط پيامآورى
خبرى به زوجهات بده تا پيش از آنكه
از ضعف تكيده شود اندكى جرأت يابد .
تا آنكه اى آقا و سرور همانگونه كه انتظار مىرود
مراجعت كنى . بازگشتى كه يقينا به زودى انجام مىگيرد . « 1 »
در ميان سرايندگان اين سرودها گاهى برهمنى نيز يافت مىشود ، اما بيشتر آنان از كاستهاى فرودين چون پيشهوران و كشتكارانى بودند كه از گوشه و كنار سرزمين تاميل به راه افتاده بودند و به گشتوگذار سفر اشتياق داشتند .
شايد انقلابىترين مشخصهء اين پديده ، قديسهاى زن بودند ؛ مانند اندال كه سرودههايش دهانبهدهان مىگشت و مورد عزت و احترام همگان بود .
اندال خود را معشوقهء ايزد ويشنو مىپنداشت . شعرهايى را كه در وصف دلباختگى خود به اين ايزد گفته است ، مىتوان طليعهء سرودههاى ميرابى ، شاهزاده خانم اهل راجستان دانست كه در سدههاى بعد به عنوان يكى از پرآوازهترين غزلسرايان نهضت بهكتى درآمد .
سرانجام فرهنگ تاميل از پذيرفتن كيش بودا پرهيز كرد و نسبت به كيش جينى وفادارى چندان نشان نداد ، اما تأثير اين هردو كيش در فرقهء عرفانى تاميل آشكار است . فرقهاى كه از نظر باورهاى اجتماعى ، نظام موجود اجتماعى را به علت ساختار كاستى جامد و يكدنده مىدانست و از طرفدارى كاستهاى فرودين بهره مىبرد . توحيد فرقهء بهاگاواتا از انديشههاى اوپانيشادى و آيينهاى بدعتگذاران ملهم بود . وحدتجويى فرقهء تاميلى نيز از همين منبع سيراب مىشد . مفهوم خداى رحمان و رحيم بهطوركلى ناشى از اثر كيش بودا و بهطور اخص مشتق از انديشهء مهربانى بودى ستوه بود . هرچند در اين مورد شايد مسيحيت مستقر در مالابار نيز بدون تأثير
هامش
( 1 ) . همان ، ص 54 ، سراينده در اينجا مرد است اما در رابطه با خدا خود را مؤنث مىپندارد .