شرقى آسيا اثر گذاشت . مخصوصا در نواحىاى كه امروزه با نامهاى تايلند و كامبوج و جاوه شناخته مىشوند . اما هند هيچگاه نيرويى به اين نواحى نفرستاد و اين نفوذ نتيجهء تحولى آرام و مسالمتآميز بود .
در سالنامههاى چينى آنجا كه به فعاليتهاى هندوان در جنوبشرقى آسيا عطف مىشود ، به فونان « 1 » ( دلتاى رود مكونگ « 2 » ) به عنوان نخستين مركز فعاليت بازرگانى هندى اشاره مىكنند . چون شبهجزيرهء مالايا با تمام مراكز دريايى سواحل شرقى هند رابطه داشت ، در آنجا نيز معدودى از هندوان سكونت گزيدند . كشتىهاى هندى از بنادر هندى تامراليپتى « 3 » و اماراواتى « 4 » به برمه و مارتابان « 5 » و اندونزى سفر مىكردند . از بنادر جنوب به تناسريم ، « 6 » ترنگ « 7 » و تنگهء مالاكا « 8 » و جاوه رهسپار مىشدند . بنادر سواحل مغرب هندوستان نيز از بازرگانى جنوب شرقى آسيا سهم داشتند .
طبيعت اثرى كه فرهنگ هند بر اين نواحى و اقوام مىگذاشت ، بسته به اين بود كه از كدام نقطهء هند آمده باشد . در آغاز هم هندوان و هم بودائيان هندى به اين نواحى رفته و سكونت گزيدند . بعدها كه دربارهاى محلى آيين و مراسم برهمنها را پذيرفتند و زبان سانسكريت را به رسميت شناختند ، تدريجا بر نفوذ سنت هندوان افزوده شد . پارهاى از نفيسترين كتيبههاى سانسكريت از نواحى فوق به دست آمده است . اسامى جغرافيايى مربوط به اين مذاهب تازه به عاريت گرفته شد ؛ به عنوان مثال اسم پايتخت باستانى تايلند آيوتيا « 9 » از اسم ايوديا « 10 » پايتخت سلطاننشين راما ، قهرمان افسانهء رامايانه اقتباس شده بود .
شيوهء صورتگرى هندى در شمايلها و بتهايى كه در اين نواحى ساخته
هامش
( 1 ) .Funan( 2 ) .Mekong( 3 ) .Tamralipti( 4 ) .Amaravati( 5 ) .Martaban( 6 ) .Tenasserim( 7 ) .Trang( 8 ) .Malacca( 9 ) .Ayuthia( 10 ) .Ayodhya