داشت اكنون در چين نيز مرسوم شد . در آغاز از هنرمندان هندى براى تزيين ديوارهاى اين معابد با نقاشى و ساختن بت يا شمايل بودا دعوت مىشد .
اندكاندك هنرمندان چينى اين وظيفه را برعهده گرفتند . اما تا مدتهاى مديد اين آثار با اسلوب و شيوهء هندى اجرا مىشد . در اثر تماس با هند موسيقى و دانش نجوم و علم پزشكى چينى غناى بيشترى يافت . توسعهء بازرگانى دريايى جنوب هند در ايجاد تماس بيشتر ميان هندوستان و چين مؤثر بود . در دورهء سلطنت خاقانهاى تانگ « 1 » ( 618 - 907 ميلادى ) بازرگانان هندى در كانتون « 2 » اقامت داشتند و سكههاى چينى فراوان از آن دوره در جنوب هند يافت شده است . اين نكته كه سفير چين توانست پس از مرگ هرشا چنان تأثير مهمى در اوضاع سياسى هند بگذارد خود قرينهاى است بر روابط بسيار نزديك دو كشور . پس از سدهء هفتم ميلادى كيش بودا از طريق سرزمين چين وارد ژاپن شد . در سدهء هشتم ميلادى راهبى هندى به ژاپن رفت و از اينكه جمعيت انبوهى از ژاپنىها به كيش بودا گرويده بودند و با الفباى هندى آشنا بودند ، به گونهاى مطبوع شگفتزده شد .
آنچه باعث تجارت هندوان با جنوب شرقى آسيا شده بود ، بازرگانى با روم و كالاهاى مورد نياز آن بازار بود . روميان خريدار طلا و ادويه و صمغهاى معطر و چوب بودند . پس از تسلط روم بر پارت راه ورود طلاى سيبرى به هندوستان قطع شد . « 3 » بنابراين هندوان مجبور شدند طلاى مورد نياز خود را از منبع ديگر تهيه كنند . اما پس از آن هندوان از استعدادهاى بازرگانى با جنوب شرقى آسيا آگاه شدند ، هرچند بازرگانى با روم روبه انحطاط رفت ، بر توسعهء آن افزودند . بازرگانى منجر به مسافرت و اقامت و سرانجام استعمار شد . نفوذ هندى در شيوهء زندگانى ملتهاى ساكن جنوب
هامش
( 1 ) .T'ang( 2 ) .Canton( 3 ) . اين گفتهء مؤلف كتاب خطاست . روميان هيچگاه بر پارت تسلط نيافتند . ( م )