كه شاهان شاكا آن را آغاز كردهاند . پادشاهى كوشانى در جنوب تا سانچى « 1 » و در مشرق تا بنارس دوردست گسترده بود و ماتورا در حكم پايتخت دوم آنان دانسته مىشد . پايتخت اصلى آنان شهر پوروشاپورا « 2 » در حوالى پيشاور امروزى بود .
تاريخ شمال هندوستان به هنگام فرمانروايى كوشانيان رابطهء تنگاتنگ با رويدادهاى آسياى مركزى داشت . كانيشكا را بودائيان يكى از پيروان پروپا قرص كيش بودايى معرفى مىكنند . در روزگار سلطنت او بود كه چهارمين شوراى بودائيان تشكيل شد تا دربارهء مطالب مربوط به الهيات و آيين بودا تصميمات مقتضى گرفته شود . برجستهترين نتايج اين شورا اين بود كه بر فعاليت مبشران بودايى افزوده شده و مبلغان بودايى به آسياى مركزى و چين اعزام شدند . مىگويند خود كانيشكا بههنگام لشكركشى به آسياى مركزى درگذشت . در سالنامههاى چينى آمده است كه يكى از شاهان كوشانى خواستار ازدواج با يكى از شاهزاده خانمهاى دودمان هان شده بود و از پان چائو ، « 3 » سردار چينى ، كه در اواخر سدهء اول ميلادى در آسياى مركزى مىجنگيد ، شكست خورد . اگر اين داستان حقيقت داشته باشد اين شاه بايد ويما يا كانيشكا بوده باشد . جانشينان كانيشكا صد و پنجاه سال ديگر سلطنت كردند . اما قدرت كوشانيان رو به ضعف گذاشته بود . آنچه در ايران روى داد بار ديگر در تاريخ نواحى شمال غربى هندوستان اثر گذاشت . در سال 266 ميلادى اردشير ساسانى خاندان پارتيان را برانداخت و فرمانروايى ساسانيان را برقرار كرد . جانشينان او پيشاور و تكسيلا را ، در اواسط سدهء سوم ميلادى ، فتح كردند و شاهان كوشانى باجگذار شاهنشاهان ساسانى شدند .
آمدن كوشانيان موجب شد تا شاكاها به جنوب ، يعنى نواحى كوچ و
هامش
( 1 ) .Sanchi( 2 ) .Purushapura( 3 ) .Pan Ch'ao