87 - باينترتيب آتن در اين زورآزمائى پيروز شد . اين مطلب نه براى يكبار بلكه براى هميشه ثابت كرد كه آزادى و مساوات از امتيازات باارزش است . زيرا مادامى كه آتن در چنگ حكام مستبد بود كمترين تفوقى بر هيچيك از اقوام مجاور بدست نياورد ؛ اما همين كه از دست حكام مستبد خود رها شد بر تمام اقوام ديگر تفوق يافت . اين مطلب ثابت مىكند كه هربار مردم آتن اربابى خود رأى داشتهاند دل به كار نميدادهاند زيرا كار آنها به ارباب آنها تعلق داشت ؛ اما همين كه آزاد شدند هريك با تمام قوا بدفاع از مصالحى پرداختند كه از آن پس آن را مصالح خود ميدانستند .
79 - چنين بود سرنوشت شهر آتن . مدتى بعد ، اهالى تب « 1 » كه قصد داشتند از آتنىها انتقام گيرند كسانى به دلف فرستادند . هاتف معبد به آنان پاسخ داد كه اگر به نيروى خود اكتفا كنند قادر بانتقام كشيدن نخواهند بود و به آنان توصيه كرد كه « ابتداء اين امر را با اهل نظر در ميان گذارند و آنگاه از نزديكترين قوم و ملت استمداد كنند . » در مقابل اين جواب ، مشورتكنندگان هاتف مجلسى از عموم مردم تشكيل دادند و گفته هاتف را با آنان در ميان گذاردند . وقتى اهالى تب شنيدند كه بسفارش هاتف الهى بايد از نزديكترين قوم و ملت استمداد كنند چنين گفتند :
« آيا نه چنين است كه نزديكترين قوم و ملت بما مردمان تاناگرا « 2 » و كورونه « 3 » و تسپى « 4 » هستند ؟ اينان هميشه در كنار ما بودهاند و با شهامت و مردانگى دوش بدوش ما جنگيدهاند . در اين صورت استمداد از آنان چه سودى دربر خواهد داشت . آيا تصور نميكنيد كه گفته هاتف مفهومى ديگر دارد ؟ »
هامش
( 1 ) -Thebes( 2 ) - تاناگرا( Tanagra )يا تاناگر( Tanagre )از شهرهاى قديم بئوسى( Beotie )واقع در شمال شبه جزيره آتيك كه امروز سكامينو( Scamino )نام دارد .
( 3 ) - كورونه( Coronee )از شهرهاى قديم بئوسى واقع در شمال شبه جزيره آتيك در يونان باستان .
( 4 ) - تسپى( Thespies )از شهرهاى قديم بئوسى واقع در شمال جزيره آتيك كه امروز نئوكوريو( Neo - Chorio )نام دارد .