از آنها عبور كرد . نخستين آنها رود دجله است ؛ و دومين و سومين آنها هر دو يك نام دارند ، در حالى كه دو رود جداگانهاند و هر دو از يك محل سرچشمه نميگيرند ، يكى از آنها از ارمنستان جارى است و ديگرى از سرزمين ماتين « 1 » . چهارمين اين رودها گيندس « 2 » نام دارد . اين همان رودى است كه در گذشته كوروش آن را به سيصد و شصت مجرا تقسيم كرد . از ارمنستان تا سرزمين ماتين چهار منزل راه است و وقتى از اين سرزمين به كيسى رسيديم يازده منزل و چهل و دو پارازانژونيم راه باقى است تا به خوسپ « 3 » يعنى رودى كه قابل كشتىرانى است و شهر شوش در ساحل آن بنا شده است برسيم . تعداد اين منزلها جمعا به يكصد و يازده ميرسد . چنين است تعداد توقفگاههائى كه از سارد تا شوش وجود دارد .
53 - اگر طول راه شاهى را به پارازانژ برآورد كنيم و اگر پارازانژ برابر سى ستاد باشد و در حقيقت همين مقدار هم هست ، از سارد تا مقر شاهى كه به « كاخ ممنون » معروف است جمعا سيزده هزار و پانصد ستاد يعنى چهارصد و پنجاه پارانژ فاصله است .
و اگر در هر روز صد و پنجاه ستاد راهپيمائى كنيم ، طى تمام اين مسافت بطور دقيق نود روز طول ميكشد .
54 - از اينقرار وقتى آريستا گوراس ملطى به كلئومن لاكدمونى ميگفت كه براى وصول به مقر شاهى لازم است سه ماه در داخل آن سرزمين راه پيمود ، سخنى بگزاف نگفته بود . اما اگر كسى اطلاعات بيشترى در اينباره بخواهد من اضافه ميكنم كه بايد
هامش
( 1 ) -Matienes( 2 ) - گيندس( Gyndes )يا ژيندس نام قديم رودى است كه در محل سرزمين آشور قديم جارى بود . اين رود كه امروز قرهسو نام دارد و از شعب رود دجله است همان رود معروفى است كه بحكايت هردوت ، كوروش كبير پادشاه هخامنشى در موقع لشكركشى به بابل چون يكى از اسبهاى مورد علاقهاش در آبهاى آن غرق شد فرمان داد تا با حفر 360 مجرا آبهاى آن را در صحرا پراكنده كردند . امروز آثار مجارى مزبور از بين رفته و رود فرهسو مجددا در مجراى اصلى خود قرار گرفته .
( 3 ) -Koaspes