« آنچه در آن سوى منطقهاى كه در اين مقام بشرح آن مشغول ميباشم قرار دارد بدرستى بر هيچكس روشن نيست .
زيرا من هيچكس را نيافتم كه اطلاعاتى درباره آن داشته و اين اطلاعات نتيجهء مشاهدات شخصى او باشد . و حتى آريستئاس كه كمى بالاتر از او نام بردم در كتاب شعرى كه سروده مدعى نشده كه شخصا از محل قوم ايسدون جلوتر رفته باشد . آنچه او ميگويد همانست كه ايسدونها ميگفتهاند . ما سعى خواهيم كرد هر مقدار اطلاعات دقيقى كه از راه شايعات درباره دورترين نقاط ممكن بدست آوردهايم در اين مقام نقل كنيم . »
اما در اينكه مؤلف اطلاعات خود را در اين قسمت عينا از آريستئاس نقل نموده و يا تغييراتى بر وفق سليقه و عقيده خود در آن داده است ترديد است و نميتوان بحقيقت گفت كه چه قسمت از اطلاعات خود را در اين مورد مستقيما از آثارى كه خود بدانها اشاره كرده است اتخاذ كرده و چه قسمت آن را از دهان اهالى شهرهائى كه در طى سفر طولانى خود از آنها عبور كرده بدست آورده است . آنچه در آن ترديد نميتوان داشت اينست كه هردوت خود نيز سياحى بوده است كنجكاو و تيزهوش و در عين حال پرحوصله و پرحرف و بهركجا كه قدم ميگذارده و از هركس كه ميتوانسته درباره شگفتىهاى زمان خود و گذشته اطلاعاتى بدست ميآورده و بهرجا امكان داشته قدم ميگذارده و با چشمان تيزبين خود وضع موجود را مينگريسته است .
با اين ترتيب ميتوان نتيجه گرفت كه اطلاعاتى كه او در قسمت اول از كتاب چهارم خود نقل كرده تركيبى است از مجموع منابعى كه بدان اشارت رفت و همچنين مشاهدات و مسموعات شخص مولف در سفر پرمشكلاتى كه بدان دست زد .
تاريخ هرودت ( فارسى ) — صفحة 70
مساهمون: هرودت
ص٧٠