چهارم تاريخ او نيز اين ميل بتوسل بعبارات معترضه و نقل مطالب پراكنده و غير متجانس زياد مشاهده مىشود . از اين قبيل است مطالبى كه بمناسبت ذكر نام آريستئاس « 1 » در بند 14 و 15 نقل شده و همچنين است مطالبى كه درباره زنان باكره مناطق شمالى در فصل 33 و 35 نقل گرديده است .
شرح جنگهاى داريوش در سرزمين سكاها از بند 83 آغاز مىشود . ولى در اين قسمت نيز مؤلف جستهجسته مطالبى درباره وضع جغرافيائى محل نقل كرده است كه بار ديگر استمرار مطلب را در مورد جنگها متزلزل مينمايد ، با اين تفاوت كه در اين موارد هردوت بهانهء گريز از مطلب را با عنوان كردن كنجكاوىهاى پادشاه هخامنشى توجيه كرده است . مثلا در بند 85 و 87 مؤلف مطالبى درباره درياى سياه و درياهاى مجاور آن به صورت پاسخ بسؤالات كنجكاوانه داريوش نقل نموده و به همين ترتيب در فصل 91 كه صحبت از زيبائى سرچشمه رود تئاروس « 2 » و مسحور شدن داريوش از اين زيبائى در ميان است مؤلف فرصتى مناسب بدست آورده و به اين بهانه مدتى درباره سرچشمههاى اين رود سخن گفته است .
وصف شكل سرزمين سكاها و ابعاد آن در بند 99 و 101 در جائى نقل شده است كه پادشاه هخامنشى پس از عبور از رود دانوب آماده هجوم به داخل اين سرزمين مىشود .
اطلاعات مربوط باقوام مختلف اين سرزمين از قبيل ژتها « 3 » ( بند 93 - 96 ) و تورها « 4 » ( بند 103 ) و آگاتيرها « 5 » ( بند 104 ) و نورها « 6 » ( بند 105 ) و آندروفاژها « 7 » ( بند - 106 ) و ملانكلنها « 8 » ( بند 107 ) و بودنها « 9 » و ژلنها « 10 » ( بند 108 و 109 ) و
هامش
( 1 ) -Aristeas( 2 ) -Tearos( 3 ) -Getes( 4 ) -TAURES( 5 ) -Agathyres( 6 ) -Neures( 7 ) -Androphages( 8 ) -Melanclaines( 9 ) -Boudins( 10 ) -Gelins